О проекте Статистика Проверка

Статьи

4136

Все статьи

4136

Позитивные статьи

0

Негативные статьи

0

Нейтральные статьи
29 сентября 2020 г. 0:21

Жители села Ленинское призвали своих сограждан поддержать БИРИМДИК №1

Бишкек, 28.09.20. /Кабар/. Накануне в селе Ленинское Аламудунского района Чуйской области состоялась встреча кандидатов в депутаты Жогорку Кенеша от партии демократического социализма – евразийский выбор «Биримдик» Ализы Солтонбековой и Болотбека Бегалиева с избирателями. Мероприятие открыла Ализа Карыпбековна. В обращении к избирателям она поделилась, что жители села Ленинское знают, что за время ее работы заместителем полпреда была проделана большая работа. «С 2018 года на посту замминистра труда и соцразвития было реализовано много социальных проектов. Поэтому, говорит она, участие в выборах - это для нее возможность помочь на государственном уровне еще большему количеству людей. «Считаю, что если есть возможность помогать, то нельзя оставаться в стороне», - сказала А. Солтонбекова. Она добавила, что в случае прохождения в парламент партия будет руководствоваться принципами демократического социализма, основанными на социальной справедливости. Как заверила кандидат, это позволит обеспечить население рабочими местами и хорошей пенсией. «Я верю, что вы поддержите нас и сделаете правильный выбор»,- добавила она. По словам кандидата в депутаты Болотбека Бегалиева, вектор развития страны на ближайшие 10-15 лет определят предстоящие выборы. «Партия «Биримдик» – это та партия, которая принесет в страну развитие и стабильность. В наших рядах собрались опытные руководители, интеллектуалы и молодежь. А программа партии основана на реальных показателях страны, и она вполне реализуема. Если мы пройдем в парламент, то планируем провести большую работу над законами, которые действительно будут работать на благо народа»,- сказал Болотбек Касымбекович. В свою очередь, житель села Ленинское Александр Заноха рассказал про основные проблемы района и выразил слова поддержки партии «Биримдик» и ее кандидатам. «Впервые в истории Аламудунского района столько кандидатов баллотируются в депутаты, и мы должны их поддержать. Я уверен, что они пройдут в парламент. Они уже сделали многое для жителей Чуйской области, теперь хотят работать на пользу не только одной области, но во благо всего Кыргызстана», - сказал житель села Ленинское Александр Заноха. Оплачено из избирательного фонда политической партии «Демократическая партия «Биримдик» (Единство)» уполномоченным представителем по финансовым вопросам Карагуловым Арсеном Дайырбековичем.

Подробнее
26 сентября 2020 г. 10:46

ӨКМӨТТҮН РЕФОРМАСЫ

ӨКМӨТТҮН РЕФОРМАСЫ Тилекке каршы, Кыргызстанда шайлоо алдында берген убадаларын аткаруу салтка айланган жок. Үгүт учурунда тараптар өлкөнү башкарууга кесипкөйлөрдү жана чынчыл адамдарды алып келүүгө убада беришип, мандат алышып, кадрларды жамаатташтык жана коррупция принцибинде көрсөтүшөт. Демек, эч бир партия эч качан өз өкмөтүнүн курамын жана кимди бийликке көтөрө тургандыгын алдын-ала жарыялабайт. Реформа партиясы эгерде шайлоодо жеңишке жетишип, парламентке өтсө, өлкөнү башкарууга келүүнү сунуштай турган Өкмөттүн жана адамдардын курамын алдын ала жарыялайт. Алар баш тамга менен жазылган кесипкөйлөр, адамдар буга чейин ар кандай тармактарда ийгиликке жетишкен, жигердүү жарандык позициясы жана кынтыксыз кадыр-баркы бар. Эң татыктуусун тандап алууга жардам бериңиз. Реформа партиясы ар бир кызматка 3төн талапкер көрсөтөт. Жалпы элдик добуш берүү # Өкмөттүн Реформасы жөнүндө жарыялайбыз. Добуш берүүнүн жыйынтыгы боюнча, Реформа партиясы талапкерлердин акыркы тизмесин аныктайт, аларды биз өкмөттө жана Башкы прокурор кызматында негизги орундарды ээлөөнү сунуштайбыз. Добуш бериңиз жана # Өкмөт Реформаңызды тандаңыз Добуш берүү биздин сайтта http://www.reformakerek.kg/cabinet шилтемесинде жайгашкан

Подробнее
26 сентября 2020 г. 18:52

Бүгүн, Кадамжай шаарында Социал-демократтар саясий партиясы шайлоочулар менен жолугушуу өткөрдү.

Бүгүн, Кадамжай шаарында Социал-демократтар саясий партиясы шайлоочулар менен жолугушуу өткөрдү. Жолугушуу учурунда партиянын Жогорку Кеңеш депутаттыгына талапкерлери Баткен облусунун көйгөйлүү маселелерин чечүү жолдорун баса белгилешти. Элдин келечегине кам көргөн, талабын талашкан жападан жалгыз оппозициялык партия экенин эл баамдап билди. Бириксек колдон келээрине толук ынанды. Ак сакал аталар ак батасын талапкерлерге чын жүрөгүнөн баришти.

Подробнее
26 сентября 2020 г. 11:53

✊🏻Социал-демократтар партиясынын үгүт кербени Өзгөн районунун Мырза-Аке айылында уланды.

✊🏻Социал-демократтар партиясынын үгүт кербени Өзгөн районунун Мырза-Аке айылында уланды. 👍🏻Партиянын лидери Сеид Атамбаев баштаган талапкерлердин катарында Кылычбек Султан, Дамир Кожомкулов, Шайиста Шатманова жана Эльвира Караева болушту. 🤝Мырза-Аке айылынын тургундары партиянын өкүлдөрүнө ийгилик каалап, алакан жайып бата берүү менен узатышты. ☝🏻Бул айылда төрөлүп-өскөн Кылычбек Султан ушундай учурда колдоо көрсөткөн айыл элинин ар бирине ыраазычылык билдирип, сатпаган, сатылбаган айылы, андагы адамдар менен сыймыктанарын билдирди.

Подробнее
26 сентября 2020 г. 15:45

Туура тандоо жаса!

Туура тандоо жаса! __________ Сделай правильный выбор!

Подробнее
26 сентября 2020 г. 17:00

Жеңиш Молдокматовдун жашоосунан ҮZҮМ-ФАКТ

Жеңиш Молдокматовдун жашоосунан ҮZҮМ-ФАКТ Жеңиш Молдокматов Нарын облусунун Куртка айылында көп балалуу үй-бүлөдө төрөлгөн. Бала чагы Каракол шаарында өткөн. Атасы оорудан кайтыш болуп, көп кыйынчылыктарды башынан өткөргөн. 1. Алма саткан балалык Мойнуна лотокту илип, нан саткан күндөрү да болгон. Бели ката электе жүк ташып, алма саткан. 2. 8 жашынан “Манасты” билет Экинчи класста “Манасты”, “Семетейди”, “Сейтекти”, “Жаныш-Байыш” жана “Каныбекти” окуп чыккан. 3. 4 тилде эркин сүйлөйт Кыргыз, орус, испан, англис тилдеринде эркин сүйлөйт. Венгрия менен Испанияда окуган, иштеген. Испанча ырдайт. 4. Апасын Меккеге алпарсам дейт 19 жашында англис тилден сабак берип, биринчи айлыгынан апасына жоолук сатып берген. Апасын ажылыкка алып баруу ниети бар. 5. Элге жардам берүү үчүн машинасын саткан Пандемия маалында Япониядагы эмгек мигранттарын Кыргызстанга алып келүү үчүн минип жүргөн жеке унаасын саткан.

Подробнее
26 сентября 2020 г. 21:08

"Ата Мекен" Нарынга келди!

"Ата Мекен" Нарынга келди! ⠀ Биздин кербен 3 күн бою Нарын жергесинин тургундары менен жолугушат. Нарын биз үчүн өзгөчө шаар. Тилек Токтогазиев бир канча күндөн бери шайлоочулар менен жолугушуп "Жаңы Дем" программабыздын презентациясын өткөрүп жүрөт. ⠀ 4-октябрда татыктуу партияга добуш бересиздер деп ишенебиз! Ал эми биз жаңы командабыз менен Жогорку Кеңеште олуттуу өзгөрүүлөрдү киргизебиз! "Ата Мекен" #6!!! ⠀ *** ⠀ "Ата Мекен" в Нарыне! ⠀ Наша команда продолжает встречаться с избирателями по всей стране. В эти дни "атамекеновцы" находятся в Нарынской области, где пробудут три дня, чтобы встретиться с жителями многих сел и городов области. ⠀ Нарын — особый город для нашей новой команды, поскольку один из самых активных кандидатов Тилек Токогазиев родом оттуда. Вместе со своей командой Тилек находится в Нарынской области уже несколько дней, проводя регулярные встречи с избирателями и представляя нашу программу "Жаны Дем". ⠀ "Ата Мекен" уверен, что кыргызстанцы выберут достойную партию на выборах 4 октября. В свою очередь команда "Ата Мекен" уверена, что наш состав и видение позволят внести кардинальные перемены в Парламенте!

Подробнее
29 сентября 2020 г. 0:24

"Мекеним Кыргызстан" №4: бизди жеңиш күтүп турат - эл биз менен!

Дыйкандар үчүн логистикалык борборлорду куруу жана жеткиликтүү турак жай программасын ишке ашыруу. Бул демилгени "Мекеним Кыргызстан" саясий партиясынан депутаттыкка талапкерлер көтөрүп чыгышкан. Араван шаары "Мекеним Кыргызстан" партиясы менен жолугушту. Көпчүлүк кыргыз жарандары сыяктуу эле, Араван шаарынын тургундары да дыйканчылык жана багбанчылык менен алектенишет. Алардын кирешесин көбөйтүү үчүн өлкөнүн ар бир аймагында логистикалык борборлорду куруу керек. Ошентип, дыйкандар сатуу базарларын издешпестен, өз продукцияларын сатып алуучу логистикалык борборлордун атайын кампаларына алып келишсин. Ушул жана башка пландарды "Мекеним Кыргызстан" партиясынан талапкерлер Аравандыктар менен жолугушууда тааныштырышты. "Мекеним Кыргызстан" саясий партиясынан Жогорку Кеңештин депутаттыгына талапкер Ибрагим Жунусовдун айтымында, балдарга жөлөк пул берүү тартибин түп-тамырынан өзгөртүү керек. Мындан тышкары, "Баатыр эне" наамын алууну жеңилдетүү керек. Айрым аялдар, мисалы, балдарынын бири мыйзамга байланыштуу кыйынчылыктарга туш болуп, тааныла албай жатышат. "Бул адилетсиз", - деп эсептешет партия жана ата-энелер балдарынын жүрүм-туруму үчүн жооптуу эмес деп кошумчалайт. Ибрагим Жунусов, "Мекеним Кыргызстан" партиясынан талапкер: «Кыргызстандын ар кайсы аймактарында жаш ата-энелер жөлөк пул албай жатабыз деп көп нааразы болушат. Кээ бир үй-бүлөлөр үйүндө телевизор болгондуктан же короодо мал оттоп жүргөндүктөн, төлөмсүз калышууда. Мындай учурларда социалдык кызматтар үй-бүлө ансыз деле жыргал жашоодо деп айтышат, демек, аларга жөлөк пулдун кереги жок. Бул андай болбошу керек. Кыргызстанда төрөлгөн ар бир бала мамлекеттин камкордугуна алынышы керек. Ошондой эле ар бир эне таанылууга татыктуу ". Өз кезегинде партиянын лидери Мирлан Бакиров атаандаштарын таза күрөшкө жана ыплас технологияларды колдонбоого чакырды. Шайлоону мыйзамдын негизинде өткөрүү Мекеним Кыргызстандын негизги принциптеринин бири экендигин баса белгиледи. Араван шаарынын көпчүлүк тургундары 4-октябрда тизмедеги төртүнчү партияга добуш бере тургандыктарын билдиришти. Себеби партия мүчөлөрү буга чейин элдин камын көрүп келишкен. Кайрымдуулук иш-чараларын үзгүлтүксүз өткөрүү, пандемия учурунда жардам берүү жана ага чейин Мекеним Кыргызстан талапкерлерине жергиликтүү тургундардын ишенимине ээ болуу. Мекеним Кыргызстан - ар бир кыргызстандыктын партиясы. 4-октябрда, 4-номерди тандаңыз. Энелердин бакубатчылыгына жана чынчыл саясатка ооба деп айтыңыз! "Мекеним Кыргызстан" партиясынын каржылык маселелер боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү Жайчиева Гүлбарчын Эр Турсуновна тарабынан "Мекеним Кыргызстан" саясий партиясынын атайын шайлоо фондунун каражаттарынан төлөнөт. 09 28 2020 чыккан

Подробнее
26 сентября 2020 г. 19:46

Алмамбет Шыкмаматов

Алмамбет Шыкмаматов: “Кыргызстанды башка өлкөгө көз каранды кылбайбыз!” Алмамбет Шыкмаматов Жети-Өгүз эли менен болгон жолугушууда кыргыз элинин көз карандысыздыгын сактоо үчүн жанын, канын аябастан акырына чейин күрөшө тургандыгын кошумчалады. “Биз көпөстөрдүн бизнес кызыкчылыгы үчүн Кыргызстанды башка өлкөгө көз каранды кылбайбыз! Эгемендүүлүк үчүн биздин далай уул азаматтарыбыз башын сайып жанын берген. Андыктан түрдүү идеологиялык чакырыктарга каршы турууга “Бир Болдун” билими, эрки, духу жетет!”, -деди Шыкмаматов. Эске салсак, интернет айдыңында саясий партиялардын биринин төрагасы “Кыргызстанга эгемендүүлүк жарашпайт экен, Орусиянын курамына кириш керек!” деген билдирүүсү тарады.

Подробнее
26 сентября 2020 г. 22:32

Аяз Баетов

Жители Октябрьского района Бишкека за перемены с партией "Республика"! По инициативе кандидатов в депутаты ЖК КР от партии "Республика" Аяза Баетова и Алмаза Исанова в парке Победы имени Даира Асанова прошла встреча с единомышленниками. Кандидаты представили предвыборную платформу партии гражданам и призвали их сделать правильный выбор. Жители Октябрьского района поддержали программу "Путь вперёд" и обещали проголосовать за "Республику".

Подробнее
28 сентября 2020 г. 0:08

Выборы 2020: Попали ли в списки избирателей бывшие президенты КР?

Бишкек (АКИpress) – По состоянию на 24 сентября, количество избирателей, которые могут 4 октября принять участие в голосовании на выборах депутатов Жогорку Кенеша, составило 3 млн 523 тыс. 532. Согласно данным портала Tizme, в списках избирателей значится бывший президент Кыргызстана Аскар Акаев . Он зарегистрирован на участке 9001 при посольстве Кыргызстана в Москве. Здесь же зарегистрирована его супруга – Майрам Акаева . Детей четы Акаевых в списках Tizme нет. Интересно, что другой бывший президент Курманбек Бакиев отсутствует в списках избирателей. Акаев и Бакиев бежали из Кыргызстана в результате двух революций в 2005 и 2010 годах, соответственно. Экс-президент Роза Отунбаева будет голосовать в Бишкеке – ее данные имеются на участке 1215 (музыкальная школа им.Шубина). Имя бывшего президента Алмазбека Атамбаева значится в списках избирателей на участке 1220 в Бишкеке. Участок расположился в школе №27, которая соседствует зданием ГКНБ, в СИЗО которого содержится Атамбаев.

Подробнее
28 сентября 2020 г. 0:03

Беларуста "элдик инаугурацияда" ондогон адамдар кармалды

Беларуста Минск баштаган бир катар шаарларда күч органдары каршылык акциясына чыккан ондогон адамдарды кармап кетти. "Азаттыктын" беларус кызматы демонстранттар Минскиде Жеңүүчүлөр проспектисинде, Спорт ордосунун жана "Юбилейная" мейманканасынын жанына чогулганын, милиция кууп таратканын жазды. Ошондой эле Гродно шаарында акцияга чыккан ондогон адамдар кармалды. Ушундай эле окуялар Лида, Могилев, Гомел шаарларында да болду. Беларуста президенттик шайлоонун жыйынтыгына нааразы миңдеген жарандар 50 күндөн бери каршылык акцияларына чыгып жатат. Борбордук шайлоо комиссиясы алтынчы жолу жеңди деп жарыялаган Александр Лукашенко 23-сентябрда ант берүү аземин коомчулукка жарыялабай, жашыруун өткөргөн. Оппозиция лидери, Лукашенконун башкы саясий атаандашы Светлана Тихановская беларустардын башчысы өзү экенин айткан жана жарандарды "баш ийбөө" акциясына чыгууга чакырган. Минск шаарында 27-сентябрда "Чыныгы президенттин элдик инаугурациясы" өтөрү жарыяланган. Евробиримдиктеги бир катар өлкөлөр, Британия, Украина, Канада жана АКШ Лукашенконун президенттикке киришүүсүн «мыйзамсыз» деп жарыялашкан. Анын алдында Европа парламенти Лукашенконун бешинчи президенттик мөөнөтү 5-ноябрда аяктагандан кийин аны Беларустун мамлекет башчысы катары тааныбай турганын билдирген. Лукашенко өтүп жаткан митингдер үчүн Батышты күнөөлөп келет.

Подробнее
28 сентября 2020 г. 0:04

Ыплас шайлоо элдин аң-сезимине зыян

Саясий маданият жалпы маданияттын бир бөлүгү болуп саналат. Саясий тажрыйбанын, саясий аң-сезимдин денгээли, жүрүм-турумдун жана саясий объектилердин функционалдашуусунун, өлкөнүн, класстын, улуттун, саясий топтун, индивиддердин саясий жашоо образынын үлгүлөрүнүн жыйындысы саясий маданияттын мазмунун түзөт. Учурда элдин саясий маданиятын партиялар, саясий элита, талапкерлер биргелешип кайра оңолгус кылып талкалоого өтүштү. Бир карасаң кадимки шайлоо процесси, бирок ошонун өзү коомдук аң-сезимге (саясий маданиятка) урулган оор сокку болууда. Кыргызстанда шайлоо өнөктүгү башталгандан бери партиялар, келечекте элита болгусу келгендер, талапкерлер - ар кимиси денгээлине, дараметине жараша бул процесске сүңгүп киришти. Дымагы ай чапчыган алабармандар, ар качан күн тийген жердин күкүгү болгондор, шайлоо сайын партиясын көтөрө чаап саясий шоудан каниет алып каражат жасаган эпчилдер, иллюзияга берилип, жаштык максимализм менен карышкыр саясатчылардын азгырыгына алданып эки жагын элеңдей караган жаштар - кыскасы баары шайлоо айлампасында аралашты да калды. Ак менен кара, адал менен арам, чындык менен калп ылай менен саман жуурулушкандай кошулуп, арасында анда-санда жылт эткен чындыкты ажыратуу кыйын болуп, шайлоочу «койчу көп болсо койдун башы маң болот» дегендей абалга түштү. Шайлоодо кайсы партиялар марага келери, алардын кайсылары демилгени колго алып коалиция түзүп өкмөттү курай турганы балким экинчи, үчүнчү маселе болуп турат. Башкы маселе - коомдун саясий маданиятынын көз алдыбызда ого бетер талкаланып жатканы. Ырас, партиялык шайлоо, парламентаризм жакшы тилек, ниет менен киргизилген. Дүйнөдө бир катар өлкөлөр парламентаризмге өткөндөн кийин уруучулуктан, кландашуудан, коррупциядан, аскердик төңкөрүштөрдөн арылып оңолуп кеткен. Бизде болсо жыл өткөн сайын партиялар идеялардын, программалардын күрөшүн жүргүзбөй эле коммерциялашкан акционердик коомдорду элестеткен, олигархиялык-кландык шайкалардын ыплас куралына айланууда. Жаз айында эле жаралып өздөрүн либералдык партия катары жарыялаган КЛДП менен «Ата Мекен» социалисттик партиясы бириккенде саясий уюмдардагы идеологиялык принциптер жөнүндө сөз кылбай эле коюш керек экенине көзүбүз жетти. Андан мурун парламентте бийликтин партиясында эле жүргөн депутаттар, саясатчылар башка партиялардын маскасын тагынып чыга келди. Эң өкүнүчтүүсү - мурда да жалындуу ураандар менен бир-эки ирет парламентке барып бийликтин үч бутагын тең ээлеп, бирок өлкөдөгү абалды ушуга алып келгендер моралдык жоопкерчиликти сезип бул шайлоого барбай коё алган жок. Эң алгач А.Акаевдин тушунда, тээ 2000-жылдары Жогорку Кеңештин Мыйзам чыгаруу жыйынына 15 орун партияларга берилгенде Ч.Айтматов баштаган «Демократиялык күчтөрдүн биримдиги» деп аталган беш-алты партияны камтыган саясий блок, «Менин өлкөм» (шаардыктардын партиясы), «Ата Мекен», Ооган согушунун ардагерлери партиясы, Кыргызстан аялдарынын партиясы, анан коммунисттер жеңип, 15 орунду бөлүп алышкан. Ошондо партиялардан шайланып келгендер күчтүү чыгып, коомдо партиялык шайлоого оң пикир калыптанган. Кийин К.Бакиевдин бийлигинин тушунда конституциялык өзгөрүүлөрдөн кийин парламент 100% партиялык система менен шайланып, парламент «Ак жол», КСДП, Кыргызстан коммунистер партияларынан куралган шайлоодо да идеялык принциптер аздыр-көптүр сакталган жана парламентке жөнөкөй мугалимдер, дарыгерлер, мектеп директорлору келген учурлар болгон. Анда ыплас технологиялардын ичинен жалаң гана административдик ресурс колдонулуп, капиталдын ролу бүгүнкүдөй болгон эмес. Кийин, 2010-жылкы чоң саясий окуялардан кийин 2011-жылы өткөн парламенттик шайлоодо Өмүрбек Текебаев айтмакчы партия чоң бизнеске айданды. Бирок негизги күрөш анда революционерлер менен реваншистердин ортосунда жүрүп, «Ата Журт», КСДП, «Ата Мекен», «Республика», «Ар-Намыс» болуп беш партия парламентке келген. Азыр ойлоп отурсам ал шайлоодо да азыркыга салыштырмалуу идеялардын, программалардын атаандаштыгы бир аз болуптур. Ал эми 2015-жылы өткөн парламенттик шайлоодон баштап парламентаризм, партиялык система теңирден тескери жакка кете баштады десек болот. Буга мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин да салымы чоң. Бийликчил жана бийликтин чачпагын көтөрүүгө даяр болгон олигархиялык-кландык партиялардын бүгүнкү ач күсөндөй аракети аң-сезимдүү шайлоочулардын кыжырын келтирип турат. Бир чети ал көпчүлүктүн муктаждыгына дал келип да турат жана «баарын акчага сатса, сатып алса болот» деген түшүнүктү коомдук аң-сезимге кыттай куюп жаткан кези. Эң өкүнүчтүүсү - ушул процесстер эртеңки келечек ээлери болгон жаштардын көз алдында, алардын түздөн-түз катышуусунда болуп жатат. Кыргызда таамай айтылган сөз бар, «уядан эмнени көрсө учканда ошону алат» дейт. Жаштар эле эмес, 30дан өткөн, 40тын кырындагы биздин муун деле «көргөн-өскөнү жаман» муун болуп калыптандык. Союз тарагандан баштап бардык тармактар деградацияга учураган заман аң-сезимдүү курактан баштап биздин муундун көз алдында өттү. Ал эми азыркы шайлоого келсек, парламентке олигархтардын басымдуу көпчүлүк менен келишине бийлик өзгөчө ынтызар. Себеби, алардын ар биринин артында ар кандай жолдор (адал, арам) менен топтогон байлыгы бар, шайлоодо каржылык чыгымын өздөрү көтөрөт жана алар байлыгынын тең жарымынан кол жууп калгысы келбейт. Демек, аларды 7-кабаттан каалагандай башкарууга, керек учурда чөгөлөтүүгө да болот. Бул шайлоонун дагы бир өзгөчөлүгү - оппозициянын да жасалма болуп жатканы. Чыныгы оппозицияга окшоп жаткан үч партияны эске албаганда, өздөрүн калп эле оппозиция катары жарыялаган партиялар баратат. Бирок чыныгы оппозициялык көз карашка татыктуу деп ишенгиң келген үч партиянын деле аймактык босогодон өтүү мүмкүнчүлүктөрү чектелүү болуп турат. Демек чыныгы оппозиция парламентке келбей калчу коркунуч бар. Учурда бийликчил жана акчалуу партиялардын үгүт жүргүзүүдө орой мыйзам бузушу, шайлоону базарга, Ормон опузага айланткан аракеттери канча айтылып, көрсөтүлүп жатса да эч нерсе өзгөргөн жок. Бул көрүнүштөрдү ошол эле БШК, башка расмий органдар көрмөксөнгө салып жатканы биздин бийликтин ашмалтай болуп калганынан кабар берет. Керек болсо аты сүрдүү Коопсуздук кенешинин жыйынын президент квартал сайын өткөзсө деле майнап чыкчудай түрү жок. Президент С.Жээнбеков: «Мени укпай билгенинерди кылып жатасыңар» деп сөөмөй кезеп кала берип жатат. Ошол эле учурда коррупциялашкан олигархиялык топ өлкөнүн мыйзам чыгаруу бийлигин (андан ары аткаруу бийлигин) мына-мына басып алганы калса - кайда баратканыбыз белгилүү болуп калды. Өлкөбүз шайлоого чейин криминалдык-мафиялык, олигархиялык-коррупциялашкан топтордун таасирине буга чейин жарым-жартылай кабылган болсо, шайлоодон кийин толук ошолордун барымтасында калуу коркунучу турат. Мына ушундай шартта, азыркыдай саясий кырдаалда келерки парламенттен жакшылык күтүү балалык баёолук болуп калат. Ал эми бир эмес, эки революциядан үмүт-тилеги таш каап, быйылкы пандемиядан кийин каржалган калктын басымдуу бөлүгү «агитатор» макамына жамынып, көздү жуумп, ошолордун «эрежелери» менен шайлоо процессине бой урду. Ырас, шайлоо күнүмдүк нерседир, бирок улуттун саясий маданияты бир катар жылдарга оңолгус болуп бузулуп жатат. Буга партиялар, саясий топтор, бийлик эле эмес, баарыбыз күнөөлүүбүз. Чолпонбек Сыдыкбаев, cаясий илимдердин кандидаты, доцент (Автордун пикири «Азаттыктын» көз карашын чагылдырбайт)

Подробнее
28 сентября 2020 г. 0:05

Дубнов: Кыргызстанда Кремлге баш ийбеген саясий жараян болбойт

Кремль кыргыз парламентинде кандай күчтөрдү көргүсү келет? Жогорку Кеңешке аттанган айрым партиялардын "Евразиячылык" идеясын алга сүрөгөнү эмнеден кабар берет? Орусиялык саясат талдоочу, Борбор Азия боюнча эксперт Аркадий Дубнов ой бөлүштү. - Кыргызстанда бийликчил деген «Биримдик» партиясынын төрагасы Марат Аманкуловдун орус делегациясы менен жолугушуусунда «30 жылдык көз карандысыздыгыбыз ойлонууга жана кайтууга мезгил жеткенин көрсөттү» деп айтканы талкуу жаратууда. Анын видеосу качан тартылганы боюнча эки ача маалымат чыкты. Кантсе да бийликке ыктаган партиянын өкүлүнүн мындай сөздөрүнө кандай баа берүүгө болот? - Видеодогу окуя качан орун алган болсо да анын парламенттик шайлоо өнөктүгү маалында тартылбаганы бышык. Кандай болсо да муну «Биримдикке» каршы турган кандайдыр бир саясий технологдор колдонуп жатат. Себеби бул идея кыргыздардын өзүнүн идентификациясы тууралуу жана кимге ыктап, кимден оолак туруу керектиги жөнүндө талкууларга жол ачууда. Албетте, эгер бул суроо катардагы кыргыз шайлоочусун ойлондурган болсо... Бирок өзүңдүн цивилизацияңдын улуулугун өзүңө болгон бааны жогорулатуу үчүн талашып-тартышуу – бул туура эмес жол. Улуттук кыжырданууну гана күчөтүп коёт. «Кыргызстанга Евразиячылык керекпи же кереги жокпу?», «Орусия менен дагы жакын байланыш зарылбы же жокпу?» деген суроолордун президент Жээнбековдун Владимир Путин менен 28-сентябрда Сочидеги жолугушуусунун алдында жанданганы кимдир-бирөөгө керек болгон чыгар. No media source currently available - Жакында орусиялык саясат таануучулардын бири «Кыргызстандагы бардык партиялардын артында орус күч түзүмдөрү» турганын айтып чыкты. Кыргызстанда ар бир шайлоодо Москванын ыктымал таасири тууралуу маселе козголот. Бул жолу ошондой таасир байкалабы? Кыргызстандагы парламенттик шайлоо Кремлди кызыктырабы? - Бул жерде эки фактор бар. Биринчиден, Кыргызстанда Кремлден таптакыр көз карандысыз саясий жараян боло албайт. Түндүк кыргыздары орус падышасына кайрылгандан бери Кыргызстан Москванын саясий, экономикалык жана идеологиялык таасиринен чыга элек. Кыргызстан геосаясатта толугу менен өз алдынча фигура боло албайт. Чоң регионалдык контекстте саясаттын өз алдынча субъектиси болушу кыйын. Мындан улам Орусиянын таасири болбой койбойт. Анын кандай чечмеленип, кандайча ишке ашырылып жатканы башка кеп. Бир топ партиялардын Евразиячыл курсту жактайбыз дегени деле партия лидерлеринин Кыргызстандын болочогу тууралуу ойлорунда Москва үстөмдүк кылаарын, Кремлден чыккан демилгелерге көңүл бурулаарын көрсөтүп турат. Андан качып кутулуу да кыйын. Путиндин жетеги астындагы азыркы Орусиянын же империялык үстөмдүктүн балким кезинде бир пайдасы болсо болгондур. Азыр анын жүз миңдеген кыргыздарды жумуш менен камсыз кылуу, экономикалык жактан кайсы бир долбоорлорду каржылоо маселесинде жардамы тийип жаткандыр. Бирок Кытайдын инвестицияларын карап отуруп, андан деле күмөн санап турам. Муну эмнеге айтып жатам? Орусиялык күч түзүмдөрүнүн таасири, кызыкчылыгы болбой койбойт. Себеби Кыргызстанда Орусиянын бир нече аскердик объектиси жайгашкан. Алардын кырдаалды туруктуу кармап туруу үчүн өз ролу бар экенин да четке кага албайбыз. Кыргызстан Орусия, Кытай сыяктуу гиганттардын, Иран, Түркия өңдүү регионалдык күчтөрдүн чордонунда жана эң башкысы туруксуз Ооганстандын жанында жайгашканын билебиз. Андыктан реалдуулукту да эске алуу керек. - Эгер орус күч түзүмдөрүнүн, деги эле Орусиянын таасири бар десек, анда алар Кыргызстандын парламентине кандай күчтөрдүн келишине кызыкдар? - Кыргыз парламенти азырынча өз алдынча саясий түзүмгө айлана элек. Орусияга байланыштуу талылуу маселелер боюнча Бишкектин позициясына таасир эте алган күчтүү бир борбор да эмес. Менимче, Кыргызстанда мындай күч дале президенттин колунда. Учурда президент Москвага карата ырааттуу бир багытты карманып жатат. Башкача кылуу да мүмкүн эмес экенин кайра кайталагым келет. Кремлдеги бийликтин мүнөзүн да эске алуу зарыл. Бул маселеде керемет бир өзгөрүүнү күтө албайсың. Ошол эле учурда Орусия Кыргызстандагы парламенттик шайлоодо «утулуп калышы мүмкүн» деп да айта албайсың. Себеби Кыргызстанда парламентти орусиялык багыттан тайдыра турган, шайлоочулардын терең ишенимине ээ болгон олуттуу бир да саясий күч жок. Албетте, Кыргызстанда Евробиримдик же АКШ менен толук кандуу байланыштарды, демократиялык баалуулуктарды жактаган демократиячыл түзүмдөр да бар. Ошентсе да мындай күчтөр толугу менен Орусияга каршы эмес. Алардын да өз шайлоочулары болушу керек. Москвадагы жетекчилик түшүнүктүү болсо, Кыргызстанда мындай күчтөргө Беларустагыдай басым көрсөтпөйт деп ишенем. - Алдыда айтылгандай, Кыргызстанда парламенттик шайлоого катышып жаткан партиялардын бир тобу Евразиялык Экономикалык Биримдиктин алкагындагы интеграцияны жактай турганын билдирип жатышат. Бийликчил деген партия ошентип Евразиячылык идеясына басым жасоодо. Ушунун өзү Кыргызстандагы партиялар Орусиянын жылуу мамилесине, макулдугуна муктаж дегенди билдирбейби? - Алар биринчи кезекте Москвада аныкталган Евразиячыл багытты алга сүрөп жатышат. Алар бул идеяга каршы чыгышпайт. Кыргызстандын Жамааттык Коопсуздук Келишими Уюмунан же Евразиялык Экономикалык Биримдиктен чыгып кетишин жакташпайт. Анын үстүнө мындай ойлорду ишке ашыруу деле мүмкүн эмес. Москвага мындан ашыктын кереги жок. - Ошентип быйыл 2010-жылдагы Апрель окуяларынан берки үчүнчү парламенттик шайлоо өткөнү жатат. Бул президент Сооронбай Жээнбековдун тушунда өтүп жаткан алгачкы парламенттик шайлоо. Бул жолку саясий өнөктүктүн Кыргызстан үчүн, бийлик үчүн жана катардагы жарандар үчүн маанисин сиз кандай чечмелер элеңиз? - Менимче, республиканын алдыга карай өнүгүшү үчүн, экономиканын жана демократиялык жараяндардын алдыга жылышы үчүн бул шайлоонун орчундуу, этаптуу бир мааниси бар. Бул шайлоону саясий өнүгүүнү өзгөртүү аракети катары мүнөздөсөм болот. Бир жагынан президент бул өнөктүктү мамлекет башчынын фигурасына көп байланыштырбоого аракет кылып жатат. Бирок бул популисттик билдирүүдөй угулат. Себеби башкы үч партиянын бири бийликчил деп саналууда. Ал партияны президенттин иниси жетектеп жатат. Экинчи жагынан Кыргызстанды аксатып койгон Атамбаевдин доорун кайталабоо маселеси турат. Атамбаевдин президенттик мөөнөтүндө бийликтин партиясы өлкөдөгү саясий жараяндарды бир колго топтоп алган, оппоненттерин, башка партиялардын лидерлерин куугунтуктаган, мамлекет башчыны жактабаган саясий партиялардын өнүгүүсүнө бөгөт койгон. Анын аягы кейиштүү болгонун билебиз. Бул өлкөнүн демократиялык өнүгүүсүн, саясий жараяндарды артка чегинтип койду. Бул жагынан караганда бүгүнкү парламенттик шайлоону өлкөнүн демократиялык өнүгүү багытына кайра түшүү аракети десек болот. - Ошентсе да добуш сатып алуу, шайлоочуларга басым көрсөтүү аракеттери тууралуу кабарлар бул жолу деле токтобой жатат. Кылмыштуу түзүмдөрдүн таасири тууралуу да сөз болууда. Мындай кабарлар мурдагы шайлоодон бери көп нерсе өзгөрбөгөнүн күбөлөп турган жокпу? Буларды эске алсак, быйылкы шайлоонун жыйынтыгын кандай факторлор аныктап коюшу мүмкүн? - Мен шайлоочуларга таасир этүү аракети болбогон бир да өлкөнү билбейм. Түз эле акча менен болбосо да убадалар менен шайлоочуларды көндүрүү аракети болот. Кыргызстанда деле ушундай көрүнүш байкалып жатат. Болгону бул көрүнүш өтө артта калган, адепсиз ыкмалар менен коштолууда. Келгиле, бардык нерсени өз аты менен атайлы. Бир аз мурда эле дүйнөлүк өнүгүү трендинен алыста турган өлкөнүн СССР ыдырыгандан кийинки 30 жылда эле өнүгүп кетиши кыйын. Силер ансыз деле региондо баарынан алдыда кетип баратасыңар. Элдин мүнөзүн эске алуу керек. Азыр саясий ураандардын алдында эмес, жергиликтүү авторитеттердин, таасирдүү ишмерлердин, капчыктуулардын айланасында биригип жатканыңар качып кутулгус жараян. Бирок мында чыныгы саясаттын үлүшү аз. Бирок шайлоочулар саясатчыларды эсептештирген күчкө айланып баратат. Мындан улам авторитаризм же деспотизм коркунучу аз десек болот. Себеби бир деспот кол алдындагылардын ою менен эсептешпейт эмеспи. Кыргызстанда андай жок. Ал жакта көп нерсе шайлоочулардын маанайына көз каранды. - 2010-жылы Кыргызстан бүтүндөй дүйнөгө парламенттик демократияны курабыз деп жарыялаган. Бирок парламент толугу менен көз карандысыз орган боло албаганын убакыт көрсөтүп койду. Азыр шайлоого аттанган партияларды эске алганда кыргыз парламентинин макамы жана сапаты өзгөрөбү? - Жарыялап коюу аны ишке ашыруу дегенге жатпайт. Парламенттик демократия үчүн саясий партиялардын маданияты пайда болушу керек. Ал дале Кыргызстанда жок. Саясий партиялар кандай кураларын көрүп жатпайбызбы. Таасирдүү үй-бүлөлөр, чоң кыштактар, жек-жааттуулар чогулуп, партия түзүп жатышат. 6 миллиондон ашуун калкы бар өлкөдө кантип 16 партия шайлоого аттансын? Бул партиялык маданияттын бышып жетиле электигин көрсөтүп жатат. Орусияда да партия көп. Бирок бийлик алардын парламентке келишине административдик жол менен бөгөт коюп жатат. Балким бул жол менен партиялык өнүгүү чектелип жаткандыр. Кыргызстан болсо башка жол менен кетти. Партияларга чектөө жок. Бирок Кыргызстандагы өнүгүүлөрдүн оң таасири көбүрөөк болот деп ойлойм. Ошентсе да ал үчүн көп убакыт керек. Партиялык маданият калыптанышы үчүн дагы көп парламент алмашууга тийиш. Ал 10 жылдын же 20 жылдын ичинде да калыптанбашы мүмкүн. Ал биринчи кезекте Орусиядагы эркиндиктин, плюрализмдин, демократиялык курулуштун өнүгүшүнө жараша болот. Кыргызстан көп факторлор боюнча үстөмдүк кылган өлкөдөн алыс кете албайт. Шайлоого аттанган партиялардын программаларында Кыргызстанды өнүктүрүүнүн жолдору так жазылган эмес. Өлкө ичиндеги кайсы ресурстарга басым жасоо зарылдыгы, турмуш-тиричиликке керектүү каражатты чет өлкөдөн эмес, өлкөнүн өзүндө табуунун жолдору белгиленген эмес. Евразиячылык курсу өлкөнүн өз алдынча өнүгүүсү тууралуу суроого жооп таап бере албайт. Муну түшүнүү аракетинин жоктугу Кыргызстандын өз суверендүүлүгүнө толук ээ боло албай турганын моюнга алууга тете болот.

Подробнее
28 сентября 2020 г. 0:06

Апта: Аманкуловдун көксөгөнү, Лукашенконун жашыруун анты

Узап бараткан аптанын урунттуу окуяларына сереп (21-27-сентябрь). Бул аптада бийликчил делген, шайлоого бараткан «Биримдик» партиясынын лидери, Социал-демократтар фракциясынын (КСДП) депутаты Марат Аманкуловдун «евразиячылык интеграция» тууралуу билдирүүсү чуу жаратты. Жуманын аягында Аманкуловдун буга чейин Москвада орус депутаттары менен жолугушууда айткандары тартылган видео тараган. Анда Аманкулов «Евразиялык Экономикалык Биримдик түзүлгөнү менен элдин ортосунда байланыш жетишсиз болуп жатканын, ал азырынча элдик уюм эмес экенин» билдирген. Андан сырткары өзү төрагалык кылган «Биримдик» партиясы тууралуу сөз кылып, анын башкы идеясы «Евразиячылык» экенин, алар ошого умтуларын кошумчалаган. «Биздин 30 жылдык көз карандысыздыгыбыз ойлонууга жана кайтууга мезгил жеткенин көрсөттү. Евразиянын жалпы аймагында бириккен гана мамлекет Евразияда эгемен мамлекет боло алат. Биз кыргыздар өзүбүздү субъект катары жоготуп албаш үчүн чогуу интеграцияланышыбыз керек», - деген Аманкулов. Бул видео социалдык тармактарда кызуу талкуу жаратты. Бир катар колдонуучулар аны өлкөнүн «эгемендигине шек келтирди» деп айыптап, «кошоматчылык, чыккынчылык» боюнча күнөөлөп чыгышты. Мындан улам «Баштан башта» деп аталган кыймыл 27-сентябрда Бишкектеги Ак үйдүн алдында «Кул болбо» деген аталыштагы нааразылык акциясын өткөргөнү жатат. Кыймылдын өкүлү Улан Үсөйүн иш-чараны эгемендүүлүк үчүн тынчтык жүрүшү деп атады: «Биздин бир эле байлыгыбыз калды. Ал байлык - биздин эркиндигибиз, эгемендүүлүгүбүз. Бирок ошол эгемендүүлүгүбүздү, эркиндигибизди арабыздан чыккан чыккынчылар, бийликчил адамдар башка мамлекетке сатуу, берүү тууралуу сөз кылып жатат. Биздин эркиндик - биздин байлыгыбыз». «Биримдик» партиясынын лидери Марат Аманкулов интеграция тууралуу айткандары «чагым, бурмаланган» деген таризде билдирүү таратты. Анын комментарийин «Биримдик» партиясынын басма сөз катчысы Адилет Султаналиев «Фейсбуктагы» баракчасына жарыялады: «Бул видео чагым болуп саналат. Ал 2019-жылы Кыргызстан менен Орусиянын кайчылаш жылын өткөрүүнүн алдындагы Москвадагы маданий иш-чара болчу. Ошол иш-чарада жалпы евразиялык цивилизациялык мейкиндикти жана калктардын тарыхый-маданий байланыштарын эске алуу менен тарыхый-маданий маселелер боюнча кызматташуунун кеңири чөйрөсү талкууланган. Менин айтканым Орусиянын Мамлекеттик Думасынын депутаты, Алтай Республикасынын Эл Курултайынын мурдагы төрагасы, Кыргызстандын алп досу, Алтай цивилизациясы идеясынын жактоочуларынын бири Иван Итулович Белековдун терең сөзүнө жооп болчу. Ал биздин жалпы тарыхыбыз, кыргыздар менен Евразиянын калкынын жалпы тамыры, Эне-Сайдан Каспийге чейин созулган Кыргыз каганатынын ролу, байыркы Евразиянын тарыхы тууралуу сүйлөгөн. Менин сөзүм контексттен суурулуп алынып, шайлоо өнөктүгүндө кээ бир саясий күчтөрдүн жаман технологиялары үчүн пайдаланылууда», - деп айтылат Аманкуловдун билдирүүсүндө. Бирок Жогорку Кеңештин расмий сайтында бул жолугушуу былтыр жыл аягында эмес, быйыл февраль айында өткөнү тууралуу маалымат турат. Анда «27-февралда Москва шаарында Жогорку Кеңешинин депутаттары Канатбек Исаев, Тынчтыкбек Шайназаров, Марат Аманкулов, Евгения Строкова, Талант Мамытов, Бактыбек Турусбеков и Гульнара-Клара Самат Россия Федерациясынын Федералдык Жыйынын Мамлекеттик Думасынын депутаттары менен жолугушту. Жолугушуу Кыргыз Республикасынын Россия Федерациясындагы жана Россия Федерациясынын Кыргыз Республикасындагы Эриш-аркак жылынын ачылыш аземине барган Президент Сооронбай Жээнбековдун иш сапарынын алкагында уюштурулган. Тараптар Кыргызстан менен Россиянын стратегиялык өнөктөштүгүн өөрчүтүү жана Эриш-аркак жылынын алкагында бир катар маданий-гуманитардык иш-чараларды биргелешип өткөрүү маселелерин талкуулашты. Ошондой эле Жогорку Кеңештин депутаттары Эриш-аркак жылынын салтанаттуу ачылыш аземине күбө болушту», деген маалымат турат (текст өзгөртүүсүз берилди - ред.). «Биримдик» партиясы да, анын төрагасы Марат Аманкулов да жолугушуунун датасы тууралуу эки ача маалымат боюнча азырынча комментарий бере элек. Эмнеси болсо да Орусияга ачык жана тымызын ыктыган билдирүүлөр тегин жерден чыкпайт деген пикирлер күчөдү. Конституциялык укук боюнча эксперт Сания Токтогазиева айрым партиялардын интеграция маселесин көтөргөнү өлкө эгемендигине шек келтирерин буга чейинки маектеринде айткан: «Азыр «Биримдик» жана «Кыргызстан» партиялардан башка дээрлик бардык эле партиялар конституциялык реформа тууралуу демилге көтөрүп жатат. Чагымда аларга «Жээнбековдун супсак, чөгүңкү кво-макамы» жагат шекилдүү. Бул эмнени билдирет? Бул аксаган кадр саясаты, экономиканын стагнациясы, укук үстөмдүгүнүн жоктугу, коррупцияга каршы тандамал саясат болуп жатканын көрсөтөт. Эң башкысы - тышкы саясат толук көз каранды. Биз муну мисалы «Биримдиктин» «Евразиячылык» тууралуу убадасынан көрүп жатабыз. «Евразиячылык» деген эмнени билдирет? Мисалы, Евразиялык Экономикалык Биримдиктин (ЕАЭБ) алкагында «Биримдик», «Кыргызстан», «Бүтүн Кыргызстан» жана «Замандаш» Кыргызстан бул уюмдун алкагында интеграцияны дагы тереңдетиши керек деп жатышат. Бул эмне үчүн маанилүү маселе? Мисалы, май айында бул уюмдун беш жылдык планы, стратегиялык өнүгүшү талкууланган. Ал жакта Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев уюмдун тарыхында биринчи жолу «Стратегиянын азыркы турушу Казакстандын эгемендигине шек келтирет» деп айтты. Ошол эле учурда Сооронбай Жээнбеков аны жактап, «Кыргызстан толугу менен колдойт» деди. Эмне үчүн жогоруда аты аталган партиялар Кыргызстандын эгемендиги тууралуу маселе көтөрбөйт деген суроо жаралат. Бул маанилүү маселе. Стратегияда экономикалык интеграция гана эле эмес, ал жакта Административдик Кодексе, Жазык кодексине, Бажы кодексине жана башка тармактардагы реформа боюнча документтердин пакети бар. Бул эмнени билдирет? Эми ЕАЭБ кандай мыйзамдарды кабыл алышыбыз керектиги тууралуу көрсөтмө береби? Ошондуктан бул экономикалык гана эмес, бул саясий интеграция». Кыргызстандын Орусиядагы мурдагы элчиси Болот Жунусов «Биримдик» партиясынын «Евразиячылык» деген ураанынан улам бул партия сырттан колдоо издеп жатат деген оюн ортого салды: «Бул Кыргызстандын коомчулугуна эмес, сыртка, бир чоң өлкөгө «Ал жактан да колдоо болсун, бизге каршы болбосун» деген белги берилип жатат. Акыркы жумаларда көп сөз болуп кетти. Кээ бир партияларда бейрасмий түрдө «бизди Орусияда бир генерал, же дагы башка кишилер колдойт» деген сыяктуу мактаныч бар. Өз күчүнө, өз идеологиясына таянбай, сырттан «чоң байкени» издеп жаткандай таасир калтырат». Мындан эки аптадай мурун Кыргызстандын Орусиядагы мурдагы элчиси Раимкул Аттокуровдун айткандарынан улам да чуу чыккан. Орус басылмаларынын биринде анын «Кыргызстанда Орусиянын курамына кирүү маселеси талкууланып жатат» деген сөздөрү жарыялаган жана бул кыргыз коомчулугунда талаш-талкууга негиз болгон. Ушул тушта кыргыз диаспорасындагы Координациялык кеңешти жетектеген Аттокуров орус басылмасы анын айткан сөздөрүн бурмалап койгонун айтып чыккан. Ошол эле кезде Орусияда туруктуу жашаган жана эмгек миграциясында жүргөн адамдардын арасында мындай кеп-cөздөр болоорун билдирген: «Бул биздин эгемендигибизге, боштондугубузга шек келтирген маселе. Бул маселени көтөрүүгө акыбыз жок, уруксат эмес. Мен айткандардын көбү кошулбай калганына таң калып атам. Мүмкүн алардын өз кызыкчылыгы, максаты бардыр». Эки талапкер жарыштан четтеди Борбордук шайлоо комиссиясы (БШК) бул аптада Ош облусуна караштуу Араван районундагы үгүт өнөктүгү учурундагы мушташтан улам «Мекеним Кыргызстан» жана «Биримдик» партияларынан талапкерлер Илхом Маннанов менен Шүкүрулло Файзуллаевду жарыштан четтетти. Соңку окуя боюнча Боршайком 24-сентябрда жыйынга чогулуп, анда мекеменин төрайымы Нуржан Шайлдабекова жаңжалга байланыштуу эки тарапты бирдей күнөөлөдү. Эки талапкерди жарыштан четтетүү сунушу бир добуштан колдоо тапты: «Мындай шартта жогорку кызматка талапкер болуп жаткан адамдар жөнөкөй жарандардын кызыкчылыгын карап гана аракеттениши керек болчу. Мен бул кырдаал үчүн талапкерлердин түздөн-түз жоопкерчилиги жана күнөөсү бар деп ойлойм». Жыйында партиялардын жоопкерчилиги тууралуу да маселе көтөрүлдү. БШКнын мүчөсү Кайрат Осмоналиев «Мекеним Кыргызстан» жана «Биримдик» партияларына эскертүү берүүнү сунуштады, бирок мындай демилге колдоо тапкан жок: «Мен партиялар түздөн-түз бул окуяга тиешеси бар деп ойлойм. Факты катары биз мунун баарын көрүп жатабыз. Тергөө бүтсө да бул нерсе ырасталат деп ойлойм. Менимче, партиялардын жоопкерчилигин да кароо керек. Мен эки партияга эскертүү берүүнү сунуштайт элем». Жарыштан четтеген талапкерлер да, аларды тизмесмине кошкон партиялар да азырынча үн ката элек. БШКнын чечимине каршы сотко арызданар-арызданбасы белгисиз. Өткөн жекшембиде Аравандын Юсупова айыл өкмөтүндөгү Араван айылында «Мекеним Кыргызстан» партиясынан талапкер Маннанов эл жыйнап, үгүт жүргүзүп жаткан маалда калайман мушташ чыккан. Жаңжалда 12 адам жаракат алып, ооруканага түшкөн. Чыр боюнча «Мекеним Кыргызстан» менен «Биримдик» партиясынын өкүлдөрү бири-бирин күнөөлөшкөн. Жума күнү Файзуллаев менен Маннанов өз ара элдешип алышканын, бири-бирин кечиришкенин айтып, соцтармактарга кол алышып түшкөн сүрөттөр жарыяланды. Ал арада Аравандагы араздашуудан улам алты адамга айып коюлганы, сотко чейинки териштирүү башталганы белгилүү болду. Ички иштер министрлигинин Тергөө кызматынын башчысынын орун басары Нурдин Эшимкан уулу төрт адам тергөө абагына камалганын билдирди: «Азыркы күндө тергөөдө алты адам шектүү катары аныкталды. Төрт адам соттун чечими менен тергөө абагына камалды. Ошондой эле дагы эки адам кармалды, жакында соттун чечими менен алардын баш коргоо чарасы аныкталат. Иш боюнча элүүдөн ашык адам күбө катары суралды. Бүгүнкү күндө ар кандай жаракат алган 12 адам ооруканаларда дарыланууда. Соттук-медициналык экспертизалар дайындалган. Мындан тышкары, окуя болгон жерде беш машина талкаланган. Материалдык чыгымдарды тактоо үчүн эсептөө жүрүп жатат». Файзуллаев Юсупова айыл өкмөтүн соңку 14 жылдан бери башкарат. Ал «Биримдиктин» тизмесинде 74-орунда болчу. Жергиликтүү тургундар Файзуллаевдер Аравандагы таасирлүү үй-бүлөлөрдүн бири экенин, эт бизнеси бар экенин айтышат. «Мекеним Кыргызстан» Маннановго тизмесинен 33-орунду берген. Кесиби боюнча милиционер, убагында Өзгөн, Араван, Ноокат райондук ички иштер бөлүмдөрүндө жетекчилик кызматтарда иштеген. Парламенттин азыркы чакырылышына КСДПнын тизмеси менен шайланып келген. Аравандагы чыр «Мекеним Кыргызстан» менен «Биримдик» партияларынын тымызын жаңжалы тууралуу талкууга негиз болду. Өкмөт башчы Кубатбек Боронов 23-сентябрдагы онлайн басма сөз жыйынында сүйлөп жатып саясий партияларга кайрылды. Боронов партияларды парламенттик жарышта элдин ынтымагына доо кетирбөөгө чакырды. «Жарандык позициябызды туура кармап, өз кызыкчылыктарыбызды өлкөнүн кызыкчылыгынан жогору койбой, бири-бирибизди сыйлап, эч кандай чагымчылыкка алдырбай, бардык иш-аракетиңерди мыйзам чегинде алып барганга чакырам. Айрыкча элдин ынтымагына доо кетирбегиле», - деди Боронов. Жума башында «Кыргызстан» партиясынын тизмесиндеги «Улуттук энергохолдингдин» мурдагы жетекчиси Айтмамат Назаров талапкерликтен баш тартты. Анын алдында Назаров шайлоого байланыштуу кызматын убактылуу тапшырганы менен энергетикалык объектилердин ачылыш аземдерине катышып сөз сүйлөп, анысы телеканалдар аркылуу жарыяланганынан улам арыз түшкөн. «Кыргызстан» партиясы шайлоо эрежесин бузганы тууралуу ага чейин эле эки жолу маселе көтөрүлгөн. БШК Айтмамат Назаровго айып салынганын маалымдаган жана үгүт мыйзамдарын бузганы тууралуу материалды Башкы прокуратурага жөнөтөрүн билдирген. БШКнын мүчөсү Гүлнара Журабаеванын айтымында, Назаровдун үгүт маалында кайтаруудагы объекттерге кирип-чыгып жүргөнү текшерилиши керек. «Башкы прокуратурага маалымат жиберилмек болду. Анткени Айтмамат Назаров талапкер болгон учурда кызматын тапшырган. Ошол учурда өзгөчө кайтаруудагы жерлерге кантип киргенин текшериш керек», - деди Журабаева. Прокуратура талапкерлерди талдады Ал арада Башкы прокуратура парламенттик шайлоого катышып жаткан партиялардын тизмесин талдап чыкканын жарыялады. Башкы көзөмөлдөөчү орган анда 140 мамлекеттик жана муниципалдык кызматкер, мамлекеттик ишканалардын жетекчилери талапкер катары катталганын, алар милдетин аткарууну убактылуу токтотконун кошумчалады. Ошондой эле 85 талапкер Жогорку Кеңештин жана жергиликтүү кеңештердин депутаттары экенин билдирди. Башкы көзөмөлдөөчү орган добуш сатып алуу фактысы боюнча 40 кылмыш иши козголгонун маалымдады. Башкы прокурордун орун басары Нурлан Дүйшембиев 24-сентябрдагы басма сөз жыйынында үгүт өнөктүгү учурундагы мыйзам бузуулар тууралуу маалымат берди. «82 кылмыш иши, жоруктар боюнча 46 иш бар. Берене боюнча айтсам, Жазык кодексинин 191-беренеси («Шайлоо укуктарын жүзөгө ашырууга тоскоолдук кылуу») боюнча эки, 192-беренеси («Шайлоочулардын добушун сатып алуу») менен 40, 193-беренеси («Шайлоо өнөктүгүн каржылоо тартибин бузуу») боюнча бир, 195-беренеси («Шайлоо документтерин бурмалоо») 25 жана башка беренелер боюнча 14 иш бар». Анын алдында башкы прокурор Өткүрбек Жамшитов жалпыга маалымдоо каражаттарында, социалдык тармактарда шайлоодогу мыйзам бузуу жөнүндө жарыяланган маалыматтарга мониторинг жүргүзүп жатканын маалымдаган. Лукашенконун тымызын анты 23-сентябрда Беларустун Минск шаарында Александр Лукашенко 6-жолу президенттик кызматка расмий киришүү үчүн тымызын ант бергени белгилүү болду. Инаугурация жашыруун даярдалып, анын датасы тууралуу алдын-ала айтылган эмес. Ант берүү аземи тууралуу иш-чара бүткөндөн кийин гана «БелТа» агенттиги жазды. Инаугурациялык сөзүндө Лукашенко нечен ашуу-белестерди өткөн өз элинин темирдей бекем эркине баа берип, көкөлөтө мактады. «Президенттин кызматына киришкен күн – бул баарыбыздын ишенимдүү жана тагдыр чече турган жеңишибиз. Биз жөн гана өлкөнүн президентин тандабастан, өзүбүздүн баалуулуктарды, бейпил жашообузду, эгемендигибизди жана өз алдынчалыгыбызды коргоп калдык», - деди Лукашенко. Ал ошондой эле быйылкы жыл Беларустун тарыхында «өтө эмоционалдуулугу» менен эсте каларын белгиледи. «Биздин мамлекеттүүлүккө болуп көрбөгөндөй сыноо туулду. Биз «түстүү ыңкылапка» жол берген жокпуз», - деген Лукашенко эки айдан бери тынчыбаган элдин талабына токтолгон жок. Минскидеги иш-чарага аз сандагы гана киши катышкан жана алардын арасында депутаттар, маалымат каражаттарынын башчылары, илим, маданият жана спорт чөйрөсүнүн өкүлдөрү болгон. Соцтармактарда иш-чарадан кийин аскердик машиненин коштоосунда автобустар Эгемендик ордосунан чыгып кетип жатканы тартылган видеолор жарыяланды. Беларус оппозициясынын лидери Светлана Тихановская талаштуу шайлоодо жеңүүчү деп жарыяланган Лукашенконун ант беришин айыптап, аны «легитимсиз лидер» деп айтып чыкты. Ал социалдык тармак аркылуу видео кайрылуу жасап, анда өзүн «беларус эли шайлаган жападан-жалгыз лидер» деп атап, Лукашенко «пенсияга кеткенин» билдирди. 37 жаштагы Тихановская шайлоодон кийин өлкөдөн чыгып кетүүгө мажбур болгон. Ушул тапта Литвада убактылуу баш калкалап отурган оппозициячыл айым эл аралык коомчулукту 9-августта өткөн шайлоону тааныбоого чакырган. Тихановская инаугурация өткөрүү аракети «мыйзамсыз» болорун буга чейин эле айткан. Ант берүү аземи тымызын өткөнү белгилүү болгондон кийин бир катар шаарларда беларустар жапырт көчөгө чыкты. Күч кызматтары демонстранттарды суу бүркүп, көздөн жаш агызчу газ чачып таркатты. «Весна» укук коргоо уюму баш калаада жана бир катар шаарларда митингдерде кармалган жүздөгөн адамдардын тизмесин жарыялады. Британиядан тышкары Евробиримдиктеги тогуз өлкө, Украина, Канада жана АКШ Лукашенконун президенттикке киришүүсүн «мыйзамсыз» деп жарыялашты. Буга чейин Европа парламенти Лукашенконун бешинчи президенттик мөөнөтү 5-ноябрда аяктагандан кийин аны Беларустун мамлекет башчысы катары тааныбай турганын жарыялаган. Кремлдин басма сөз катчысы Дмитрий Песков Лукашенконун ант бергени боюнча «беларус жетекчилигинин жеке чечими» деп комментарий берүүдөн баш тартты. КМШ өлкөлөрүнүн ичинен Лукашенкону алтынчы ирет президенттикке келиши менен Түркмөнстандын президенти Гурбангулы Бердымухаммедов биринчилерден болуп куттуктоо жөнөттү.

Подробнее

Язык

Партии

Дата

Источники