О проекте Статистика Проверка

Статьи

7418

Все статьи

4136

Позитивные статьи

389

Негативные статьи

2893

Нейтральные статьи
7 сентября 2020 г. 1:29

Темир Сариев покинул пост лидера «Акшумкар» и идет на выборы с партией «Бүтүн Кыргызстан»

Экс-премьер министр страны Темир Сариев приостановил членство в партии «Акшумкар» и пойдет на выборы с партией «Бутун Кыргызстан». Временно исполнять обязанностей председателя партии «Акшумкар» возложено на Раджапа Баялиева.

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:29

Выборы 2020. Уже 8 партий отказались участвовать в выборах депутатов Жогорку Кенеша

В Кыргызстане продолжается этап выдвижения списков кандидатов от политических партий, участвующих в выборах депутатов Жогорку Кенеша. Об этом сообщает пресс-служба Центральной комиссии по выборам и проведению референдумов КР. Отмечается, что 8 июля завершились сроки подачи документов политическими партиями, решившими принять участие в выборах депутатов Жогорку Кенеша, назначенных на 4 октября 2020 года. В ЦИК поступили уведомления от 44 партий. По состоянию на 18 августа некоторые политические партии уведомили ЦИК об отказе участвовать в выборах депутатов Жогорку Кенеша и отзыве уполномоченных представителей: «Аграрная партия Кыргызской Республики», «Демократ», «Партия коммунистов Кыргызстана», «Эмгек» (Партия труда), «Бирик», «Народно-демократическая партия Кыргызстана», «Бийлик элге» («Власть народу»), «Ар-Намыс». Также, по данным ЦИК, в установленные сроки не были открыты расчетные счета для создания избирательного фонда от политической партии «Жаратман Эл», что является основанием отказа в регистрации списков кандидатов от политической партии. На сегодняшний день 8 политических партий провели съезды по выдвижению списка кандидатов в депутаты Жогорку Кенеша КР. Еще 16 политических партий устно сообщили в ЦИК о проведении съездов, из них 11 — уведомили о месте и времени проведения съездов. До 20 августа политические партии, принимающие участие в выборах депутатов Жогорку Кенеша, должны завершить выдвижение списков кандидатов в депутаты. До 18:00 24 августа уполномоченные представители политических партий должны предоставить соответствующие документы для регистрации списков кандидатов. Регистрация списка кандидатов в депутаты ЖК производится до 4 сентября.

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:29

Выборы 2020. Список кандидатов в депутаты ЖК партии «Бир Бол»

17 августа партия «Бир Бол» провела внеочередной съезд на котором были озвучены программа партии, а также был утвержден список кандидатов в депутаты Жогорку Кенеша. Хотя список кандидатов не был оглашен официально, редакция Elgezit.kg сумела получить его из собственных источников. Список партии возглавил Алмамбет Шыкмаматов. Лидер партии Алтынбек Сулайманов занимает 10-е место в списке, уступив место молодежи и новым лицам. Топ 20 кандидатов в депутаты Жогорку Кенеша КР Алмамбет Шыкмаматов Жоомарт Жолдошев Фарходбек Алимжанов Айжан Чыныбаева Мирбек Асангариев Руслан Акматбек Жодар Сайдилканов Зарина Чекирбаева Нурсултан Кубанов Алтынбек Сулайманов Нурбек Мурашев Гульнура Торалиева Дүйшон Торокулов Рамис Мамбеталиев Эсен Момункулов Чынара Капарова Советбек Рустамбек уулу Темирбек Ажыкулов Абдисаит Каримбеков Екатерина Филаретова

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

Партии «Мекеним Кыргызстан» и «Табылга» объединились и вместе пойдут на парламентские выборы

Партия «Табылга» приняла решение поддержать «Мекеним Кыргызстан» на предстоящих выборах в Жогорку Кенеш. Об этом Elgezit.kg сообщили источники в штабе одной из политических партий. Источники заявили, что состоялось подписание меморандума об объединении. Председатель «Мекеним Кыргызстан» Мирлан Бакиров проинформировал, что в ближайшее время в их ряды войдет еще несколько авторитетных партий и политиков. «Мекеним Кыргызстан» ждет серьезное обновление», — резюмировал он. Напомним, что политорганизация «Табылга» создана активистами Иссык-Кульской области. Она успешно выступала на местных выборах в регионе. На выборах в городской кенеш Каракола «Табылга» уверенно победила. 28,5 процента от общего числа депутатов Каракольского кенеша составили представители этой партии. Старейшая СДПК (тогда партия власти) смогла занять лишь вторую позицию всего с 14 процентами от общего количества депутатских мандатов

Подробнее
13 сентября 2020 г. 0:58

Глава МВД проверил готовность милиции Нарынской области к обеспечению порядка на выборах

Бишкек (АКИpress) – Министр внутренних дел Кашкар Джунушалиев 11 сентября с рабочей поездкой прибыл в Нарынскую область. Как сообщила пресс-служба МВД, он ознакомился с организацией деятельности областного управления милиции, работой Нарынского ГОВД, Нарынского районного отдела внутренних дел, побывал в ОВД Кочкорского района, обсудил с руководителями подразделений вопросы обеспечения правопорядка, готовности личного состава к несению службы, обеспечения безопасности избирательного процесса, защиты избирательных прав граждан. В городе Нарын Кашкар Джунушалиев провел совещание с личным составом УВД Нарынской области. В ходе совещания было отмечено, что МВД примет меры для обеспечения законности, прав и свобод граждан, соблюдения общественного порядка, охраны избирательных участков во время подготовки и проведения выборов, безопасности перевозки и доставки избирательных бюллетеней на избирательные участки, безопасного хранения оборудования для голосования. Далее глава правоохранительного ведомства ознакомился с ходом строительства дома для сотрудников милиции в городе Нарын, где работы почти на стадии завершения. Здесь состоялась встреча с ветеранами милиции. В Нарынском ГОВД министр обошел служебные кабинеты следователей и дознавателей, проверил условия несения службы, указал на некоторые недостатки. В Нарынском районном отделе милиции обратил внимание на работу следственно-оперативной группы, поинтересовался вопросами обучения сотрудников ОВД, знаниями в области законодательства. «Необходимо организовать эффективную работу, направленную на защиту прав и свобод граждан, обеспечение законности общественной безопасности в период чрезвычайно важного мероприятия государственного значения», - сказал он. Руководителям подразделений поручено провести дополнительные занятия и инструктажи с личным составом по изучению избирательного законодательства, нормативно-правовых актов, отработке навыков предупреждения и пресечения правонарушений в период подготовки и проведения выборов, оперативно реагировать при получении сообщений о нарушениях. В Кочкорском районе министр внутренних дел ознакомился с организацией работы и материально-техническим состоянием районного отдела милиции, встретился с личным составом, обсудил вопросы правопорядка, соблюдения служебной дисциплины и законности, особое внимание было уделено обеспечению правопорядка в период избирательной кампании, защите прав граждан. Он также поинтересовался ходом строительства нового здания РОВД. В ходе поездки в Нарынскую область Кашкар Джунушалиев проверил готовность всех задействованных подразделений милиции УВД Нарынской области к обеспечению правопорядка и безопасности в ходе подготовки и проведения выборов депутатов Жогорку Кенеша. ⇳

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

ИИМ министри: «Ар бир милиция кызматкери шайлоодогу өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизилген мыйзамдарды билүүлөрү шарт»

Министр Кашкар Джунушалиев Жалал-Абад облусуна барып, өздүк курамдын ыкчам-кызматтык ишмердүүлүгүн текшерди Кыргыз Республикасынын Ички иштер министри, милициянын генерал-майору Кашкар Джунушалиев Жалал-Абад облусуна иш сапар менен барып кайтты, — деп билдирет ИИМдин Басма сөз кызматы. Иш-чаранынын жүрүшүндө Жалал-Абад ОИИБдин бөлүмдөрүнүн, кызматтарынын, райондук, шаардык бөлүм башчылары менен жолугуп, Жалал-Абад шаарында жайгашкан Кыргыз Республикасынын ИИМдин “Шумкар” атайын багыттагы полкунда, ИИМдин Ички коопсуздук аскер кызматынын 704 аскер бөлүгүндө болду. Министр Кашкар Джунушалиев Жалал-Абад облусунун ИИБдин борбордук аппараты үчүн курулуп жаткан имаратка жана Милициянын кайгуул-күзөт кызматынын имаратына барды. Ал жерден имараттардын курулушунун жүрүшү менен таанышып, кабар алды. Курулуш иштеринин созулуп жаткандыгына сын айтып, тездетүү керектигин эскертти. Курулуш иштери ошол эле учурда сапаттуу болушу керектигин айтып өттү. Мындан тышкары, ИИМ башчысы Кашкар Джунушалиев Жалал-Абад ОИИБдин борбордук аппаратынын бөлүмдөрүнүн, кызматтарынын, райондук, шаардык бөлүмдөрдүн башчылары менен жыйын өткөрдү. Анда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине депутаттарды шайлоо учурунда коомдук коопсуздукту, мыйзамдуулукту сактоо боюнча көрүлүп жаткан даярдыктарына байланышкан уюштуруучулук иштеринин жүрүшүнөн кабар алды. Ошондой эле, шайлоого карата өзгөртүүлөр менен толуктоолор киргизилген мыйзамдарды сурады. Бул багытта дагы таанышып чыгууларын тапшырма берди. Өздук курамга дагы окутуулар жүргүзүлсүн деп тапшырма койду. “Ар бир милиция кызматкери шайлоого байланышкан өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизилген мыйзамдарды билүүлөрү шарт. Жетекчилери бул багытта окутууларды өткөрүп, өз көзөмөлдөрүнө алышсын”,-деп талаптарды койду министр. Андан соң, министр Жалал-Абад шаарында жайгашкан Кыргыз Республикасынын ИИМдин “Шумкар” атайын багыттагы полкунун өзүнчө батальонунун өздүк курамы менен жолугушту. Анда өздүк курамдын ыкчам-кызматтык ишмердүүлүгүндөгү даярдыктары, жабдыктары менен таанышып чыкты. Кызматкерлерге ийгиликтерди каалап, алдыда өтө турган шайлоодо коомдук коопсуздукту камсыздоодо чоң жоопкерчилик милицияга жүктөлгөнүн билдирди. Ошондой эле, ИИМдин “Шумкар” атайын багыттагы полкунун өздук курамына арналып курулуп жаткан спорт залдын курулуш иштерине кызыгып, тез арада аяктоону буюрду. Кезектеги жумуш күнүн улантып, Жалал-Абад шаарынын Көгарт кичи шаарчасында жайгашкан ИИМдин Ички коопсуздук аскер кызматынын 704 аскер бөлүгүнүн өзүнчө ротасында болду. Анда алардын имаратынын курулуш иштеринин жүрүшүнө, атайын жабдыктарына кызыгып кыдырып чыкты. ИИМдин Ички коопсуздук аскер кызматынын 704 аскер бөлүгүнүн өздук курамы менен дагы жолугуп, ишмердүүлүгү, ыкчам-кызматтык даярдыктарын текшерди. “Сиздер милдетиңерди жогорку деңгээлде аткарып жатасыздар, өзгөчө абал учурунда аткарган кызматыңар үчүн көптөгөн жоокерлер Кыргыз Республикасынын Президентинин сыйлыктарына ээ болушту. Эми алдыда урматтуу жоокерлер шайлоо турат. Бүгүн 4-сентябрдан баштап үгүт иштери башталды. Биз болсо өзүбүздүн кызматтык иштерибизди аткарууга милдеттүүбүз. Шайлоо мыйзамдарынын талаптарын аткаруу менен аларды башкалар дагы бузбашына жол бербешибиз керек”,-деп өз сөзүн жыйынтыктады. Иш сапардын жүрүшүндө министр К.Джунушалиев Жалал-Абад шаардык ИИБде болуп, өздүк курамы менен жолукту. Коомдук тартипти бекем чындоо, жарандардын кайрылууларына аяр мамиле кылуу, алардын ар бирине коомдук тартиптин бузулушу жана кылмыштар тууралуу арыздарына мыйзам чегинде чара көрүүнү жана жеке ички тартиптин бекем сактоо боюнча кошумча тапшырмаларды койду. Андын сырткары бул багытта тиешелүү бир топ тапшырмаларды берип, ички иштер органдарында жүргүзүлүп жаткан ишмердүүлүгүнүн негизинде коомдук коопсуздукту камсыздоо өзгөчө көзөмөлдө экендигине токтолду. Айрыкча кызматтык тартипти бекемдөө, профессионалдуулук деңгээлин жогорулатуу, жүрүм-турум маданиятын жана элдер менен сылык мамиледе кызмат өтөөнү эскертти. Күндүн экинчи жарымында Кашкар Джунушалиев Сузак РИИБнин өздүк курамы менен Сузак районундагы Атабеков айылында жаңы курулуп ишке берилген “Атабеков” айылдык милиция бөлүмчөсүнүн имаратынын алдында жолугушту. Ага Жалал-Абад ОИИБдин начальнигинин убактылуу милдетин аткаруучу милициянын полковниги Н. Сыдыков, Сузак РИИБдин начальниги милициянын подполковниги Э.Аскарбеков, Атабеков айыл аймагынын айыл башчысы жана курулуп бүткөн имаратка жакындан көмөк көрсөткөн атуулдар, ички иштер органдарынын ардагерлери жана аталган милиция бөлүмчөсүнүн өздүк курамы катышты. Министр бул милиция бөлүмчөсүн курууга салым кошкон жарандарга ыраазычылыгын билдирип, өз сөзүндө Кыргыз Республикасынын Президентинин 2020-жылды аймактарды өнүктүрүү, санариптештирүү жана балдарды колдоо деп жарыялаган демилгесин колдоого алып, ички иштер министрлиги да аймактарда жайгашкан түзүмдөрдө кызматкерлерге шарт түзүү багытында бир топ алгылыктуу иштерди аткарып келе жаткандыгына жана чек аралаш жайгашкан аймактарга жеткиликтүү деңгээлде көнүл бурулуп жаткандыгына токтолуп өттү. Жолугушууда министр кызматта өзгөчөлөнгөн кызматкерлерге жана имаратты курууда салым кошкон инсандарга ИИМдин бир топ сыйлыктарын тапшырды. Аталган айылдык милиция бөлүмчөсү Атабеков айыл аймагындагы 17 айылды жана андагы 28 миӊ 386 (жыйырма сегиз миң үч жүз сексен алты) калк, 5252 кожолук жашаган жерлерде коомдук тартипти көзөмөлдөп, кылмыштуулук менен күрөшүү боюнча иш жүргүзүшүп келишет.

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

ЕККУ Кыргызстандагы шайлоого тыкыр көз салат

Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюмунун (ЕККУ) Кыргызстандагы парламенттик шайлоого көз салуу үчүн байкоочуларын жиберет. Бул маалыматты кечээ, 4-сентябрда уюмдун адам укуктары жана демократиялык институт бюросунун башчысы Томас Безеруп Кыргызстандын тышкы иштер министринин орун басары Азизбек Мадмаров менен жолугушууда билдирди. Анын айтымында ЕККУнун миссиясы парламенттик шайлоого байкоо жүргүзүш үчүн Кыргызстанга келди. Жалпысынан шайлоого ЕККУнун 24 узак мөөнөттүү жана 350 кыска мөөнөттүү байкоочулары көз салышат. Тышкы иштер министринин орун басары Азизбек Мадмаров ЕККУ өкүлүнө ыраазычылыгын билдирип, Кыргызстандагы парламенттик шайлоого эл аралык байкоочулар чакырылганын айтты. ЕККУ Кыргызстандагы демократиялык жараяндарга колдоо көрсөтүп келет. Уюм ушуну менен 12-шайлоого байкоо жүргүзүүгө даярданууда. Кыргызстанда Жогорку Кеңештин жетинчи чакырылышына депутаттарды шайлоо 4-октябрга дайындалган. Борбордук шайлоо комиссиясы 3-сентябрь күнү шайлоого 15 саясий партияны талапкер кылып каттады.

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

Партиялар эмне сунушташы керек? Шайлоочулар эмне талап кылуусу керек?

Урматтуу окурман! Келе жаткан парламенттик шайлоо алдында, эл арасында көптөгөн суроолор да, күмөндөр да, үмүттөр да байкалууда. Катардагы шайлоочуга бул шайлоонун маанисин так түшүнүүгө жана өз добушун туура колдонууга өбөлгө болсун деп, саясат таануучу Эмилбек Джураев тарабынан жакынкы убакта беш суроого жооп берген макалалар сериясы сиздерге сунушталат. Макалалар «Общее дело»/ «Жалпы иш» коомдук уюму тарабынан демилгеленип, Elgezit.kg гезитинде жарыкка чыгат. Бул макалаларда айтылган ойлор, албетте, авторго гана таандык. Сериянын экинчи макаласын назарыңызга сунуштайбыз: Бүгүн, 4-сентябрдан баштап, шайлоого катышуучулардын тизмеси дайын болуп, 15 партия коом алдына өздөрүн тааныштырып, өлкөбүз кайсы багытта өнүгүүсү керектигин тартуулап, шайлоочулардын добуштарын сурап чыгышты. Тилекке каршы, буга чейинки болуп өткөн шайлоолордо, үгүт убактысы көбүнесе ар кандай шаан-шөкөттөргө, куру убадаларга, тууган-урук издөөгө бай болчу. Бул жолу, канткенде ушул шайлоо алдындагы 30 күндү пайдалуураак, маанилүүрөөк колдонсо болоорун кеп кылалы. Бул маселе элге кайрылган партияларга да, партияларга кулак түргөн шайлоочуларга да тиешелүү. “Идеологияңар эмне?” Партияларды сындап, шайлоого жакындаганда ар жыл сайын көптөгөн жарандарыбыз, “бир-бирине эгиздей окшош партияларда эч кандай идеологиясы жок, кимиси кандай идеологиялык багытты карманаары белгисиз” деп дооматтанышат. Бул доомат албетте орундуу, ушундай принципиалдуу маселеде көптөгөн партияларыбыздын дайыны жоктугу тандоого келгенде өксүк жаратканы бар. Бирок, бүгүнкү күндө идеология талап кылуунун пайдасы дээрлик жок. Кыргызстандагы партиялардын басымдуу көпчүлүгү шайлоо алдында гана жан алган, шайлоого баруу үчүн колдонулуучу унаа сыяктуу. Идеология партия үчүн чыныгы мааниге ээ болуусу үчүн, ал партия көп жылдар бою, туруктуу мүчөлөрү менен иштеп, ошол идеология үчүн байма-бай күрөшүүсү зарыл. Шайлоо алдында жаңы эле түптөлгөн партия же эски болсо да ичине толтура жаңы мүчөлөрдү кабыл алган партия өзүн консерватизм, либерализм же евразиячылык идеологиясы менен таанытканына ким ишенсин. Баланын атын Манас койсо эле ал баатыр коло калбайт. Чыныгы идеологиялык иш-аракетке бышкан, жар салган атын иши менен далилдеген партияларыбыз жокко эсе болгондуктан, шайлоого бир ай калганда “силердин идеологияңар эмне?” деп суроо салуунун кызыгы эле болбосо, кажети жок. Бирок, өз кезегинде, элден добуш издеген партиялар үчүн шайлоочулар алдында өздөрүнүн идеологиялык багыты, идеялык мазмуну, баалуулуктары жөнүндө айтып берүүсү, ошол чоң сөздөрүн жеткиликтуу жана конкреттүү пландары менен тизмектеп, чечмелеп берүүсү пайдалуу болмок. “Бизге эмне бересиңер?” Идеология талабы өтө эле абстракттуу болсо, анын тескериси да бар: “Бизге партияңар эмне куруп берет? Биздин айылга эмне чечип бересиңер?” деген сыяктуу талаптар ар шайлоодо орун алат, арийне. Кичинекей айыл-көчө деңгээлинде пайдасы болгону менен, мындай талаптардын үстөмдүк кылуусу акыр-түбүндө эл ирээнжип калган, өз функцияларын түшүнүп да койбогон депутаттардын кайра келүүсүнө жол ачат. Шайлоого катышкан партиялар үчүн, капчыгы толо болсо, мындай жол менен добуш топтоо жеңил, бирок түпкүрүндө мындай ыкмаларды коррупция, добуш сатып алуу деп билишибиз керек. Саясий партия – бизнес эмес, куруучу ишкана эмес, соодагер эмес. Кайрымдуулук фонду да эмес. Бир жердин дарбазасын куруп берүү, бир жерге спорт аянтчасын белек кылуу, бир жерде электр трансформаторун орнотуу сыяктуу иштер таптакыр саясий партия кылчу иштер эмес. Андай нерселерди белек кылган партиялар ошол элге беш жыл бою мындай берешендик кылуу үчүн эмес, тескерисинче, беш жыл бою ошол элдин оозун жабууга болгон ыкмасы. Саясий партия бийлик үчүн аракеттенчү, ошол бийликти шайлоо аркылуу колго алып, бүтүндөй өлкөнүн өнүгүү багытын, башкаруу сапатын, приоритеттүү долбоорлорун чечүүчү күч. Андыктан, партияларга жогорудагыдай талаптарды койуудан арылуу, мындай кызматтарды сунуштаган партияларды четке кагуу – бул алысты ойлогон, бүгүнкү күндү эмес, кеминде алдынкы беш жылды ойлогон шайлоочу коом болуунун жолу. Саясий идеология менен айылдык стадиондун арасында калган чоң суроолор Демек, шайлоочу катары да, партия катары да, шайлоо өнөктүгүндө көбүнесе маани берилбей калган чоңураак, орундуураак суроолорго басым жасоо зарыл. Кыргызстандын азыркы турумун эске алып, эгемен өлкө жарандары катары, эки тарап тең маанилүү маек куруусу керек. Бул маанилүү маекке көмөк катары, төмөнкү суроолорду ортого салууга болот. Партиянын көз карашынча, азыркы күндө өлкөнүн акыбалында кайсы тармактарда өзгөчө оор кырдаал орун алган? Ал кырдаалдын себептерин партия анализдеп чыкканбы? Жалпылап, “экономикада өнүгүү жок, коррупция ээлеп алган, карыз көбөйүп кетти” деген сыяктуу жооптор жарабайт, буларды орто меткептин окуучусу да айтып берет. Өлкөдөгү финансылык системадагы, салык саясатындагы, же жогорку окуу системасындагы, куруучулук өнөр жайындагы маселелерди көтөрүп, шайлоочуларга мындай маселелер кантип келип ар бир жарандын жашоо сапатына таасир берээрин тизмектеп берүү – маанилүү маек болмок. Партиянын кайсы кемчиликтүү тармактарды кантип оңдоо сунуштары бар? Маяналарды беш эсе көбөйтөбүз, коррупцияны жок кылабыз, мигранттарды кайра алып келебиз, кредит пайыздарын 5%га түшүрөбүз деген сыяктуу бир бүркүм убадалар жарабас. Жөндүүрөөк сөз үчүн тагыраак сунуштар керек. Мисалы, салык же бажы тармагында кандай өзгөрүүлөр канча убакытта канчалык өлчөмдөгү киреше алып келет? Же, коомдогу түрдүү кылмыштуулук көрсөткүчтөрүн канткенде канчалык деңгээлде басаңдатуу мүмкүн, ал чараларды ишке ашырууда кандай аша чабуулар болушу мүмкүн, жана кантип алардын алдын алса болот? Акырында, ар бир сунуштун эң маанилүү бир маселеси – каржылоо: айтылган реформа сунуштарын ишке ашырууга канча акча керектелет, ал акча кайдан алынат, деген суроону кабыргасынан койууну унутпоо керек. Партиянын буга чейинки тажрыйбасы кандай? Бир нерсени билет же аткарат деп, шайлоочулар кайсы негизде партияга ишенсе болот? Шайлоо алдында сөз жүзүндө айтылган программалардын артында реалдуу күч, жөндөмдүүлүк, билим бар экенини мүмкүн болушунча тактоо зарыл. Көптөгөн партиялар эми эле түптөлгөн, же тизмесинде көптөгөн жаңы кишилер бар. Албетте, буларга партия катары 20-30 жыл бою топтогон тажрыйбасын суроо орунсуз. Анын ордуна, партиянын катарында көрсөтүлгөн кандидаттардын жеке же орток тажрыйбаларын, жетишкендиктерин, өзгөчө жиликтеп билген тармактарын, жана мамлекетти башкарууда кандай жаңычыл ойлору, билгени бар экенин суроо, алар аны айтып берүүсү абзел. Партия кайсы башка партиялар менен иштешүүгө даяр, кимдер менен иштеше албайт? Кыргызстанда бир партия өзү жалгыз көпчүлүктү түзүп, башкаруу бийлигин өзү дайындоосу дээрлик мүмкүн эмес. Жок дегенде 2 же 3 партия коалиция түзүүсү керектелет. “Кыргызстандын өнүгүүсүн ким кааласа ошолор менен иштешебиз” деген, чынын айтканда “бизге баары бир, соода бүтүмү бычылса ким менен болсо да бириге беребиз” деген сөз. Мындай омурткасыз партиялардан кооптонуу зарыл. Шайлоодон өтүп алганча купуя кармабай, мындай маселелерди ачык талкуулоону Кыргызстандын шайлоо маданиятына киргизүү керек. Эл алдын ала билүүгө укугу бар. Жадагалса, эгер партия жеңишке жетсе, кимдерди кандай министрлик орундарга сунуштаарын да айтуу орундуу болмок. Анан да, албетте, кайсы бир партиялар көпчүлүк коалициясына кошулбай, оппозиция болуп калат. Эгер ошондой мүдөө буйуруп калса, анда оппозициячыл партия катары эмне аракеттерди жасаарын, берген убадаларын аткарууга кандай стратегиясы бар экенин суроо жөндүү болмок. Партия кандай өлкө курууга умтулат? Партия келечекте Кыргызстан кандай өлкө, кандай коом болуусун каалайт? Бул суроо, түпкүрүндө, жогоруда айтылган идеология маселесине тете. Кыргызстан бай, өнүккөн, адилеттүү өлкө болуусун баарыбыз каалайбыз, мындай жалпы жооптор канааттандыраарлык эмес. Кыргызстан башка бир белгилүү өлкө менен кошулуп кетүүсүн каалашабы? Жалпы эле тышкы саясатында кандай жолдо өнүгүүсү керек? Кыргызстан сырткы дүйнөгө кучак жайып, өзүнө тарткан өлкө болобу, же сырткы таасирден оолак болгон, коноктун койдон жоош болгонун тилеп, узатып турган өлкө болобу? Коомдогу теңсиздиктер канчалык деңгээлде болушу керек, кантип аша чапкан теңсиздиктерди болтурбоо жолдору бар? Өлкөдө диндин, улуттук ар түрдүүлүктүн, ар кайсы адам укуктарынын орду кандай болушу керек, алар сакталуусу керекпи? Партиянын демократияга болгон көз карашы кандай? Эң акырында, шайлоочу менен шайлануучуну байланыштырган, шайлоо күнүнө алып келген бирден-бир саясий түшүнүккө да көңүл буруу жөндүү болоор. Анткени, акыркы жылдары, бийликтин туруктуу мүчүлүштүктөрүнүн айынан, жана ар кандай пропаганда, бурмалоолордун кесепети менен, көптөгөн жарандар демократияга каршы маанай карманганы байкалат. Демократиянын бүгүнкү күндө Кыргызстан үчүн эмне ыңгайы, эмне мандеми бар экенин, демократия жакшы иштөөсү үчүн эмне шарттар керектигин аныктоо керек. Демократия менен мыйзамдын, тартиптин, таза башкаруунун, эркиндиктин, жана башка негизги максаттардын байланышы кандай экенин талкуулоо, жана аталган партиянын бул маселелер боюнча көз карашын, сунуштарын тастыктоо пайдалуу болмок. Жогорудагы сунушталган суроолор, албетте, мүмкүн болгон, шайлоочу жооп алуусу зарыл болгон суроолордун бир бөлүгү эле. Ар бир шайлоочу тыңдап караса, дагы көптөгөн суроолор партиялардын жеке мүчөлөрүнө карата, мурда орун алган окуялары, демилгелери, өлкөдөгү маанилүү маселелер, жадагалса, Ковид пандемиясы жөнүндө болушу мүмкүн. Пандемия кезинде өтчү үгүт мөөнөтү өзгөчө көбүрөөк интернетте, ар кандай виртуалдуу социалдык аянтчаларда, жана дебат, пикир алышуу нугунда өткөнү тургандыктан, мындай суроолорду узатып, маанилүү маек курууга дагы да жакшы мүмкүнчүлүктөр бар. Демилгечил, ийри отуруп түз сүйлөшүүгө ынтызар партиялар болсо, жогорудагы суроолорду колуна алып, суратпай эле жоопторун элге сунушташса, андан да алгылыктуу шайлоо процесси орун алмак. Мындай мазмундуу баарлашууга умтулган партиялар саясий ачыктыкты, тазалыкты ортого коюп, андай сөздөн качкан, көлөкө издеген партияларды да ачыкка тартуусу мүмкүн. Ошондо элде чыныгы тандоо мүмкүнчүлүгү болмок. Р едакция макала үчүн жоопкерчилик албайт, автордун пикири редакциянын көз карашын билдирбейт.

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

Шайлоого 15 партия катыша алат

Боршайком 4-октябрдагы парламенттик шайлоого катышууга документ тапшырган 17 партиянын 15ин расмий каттоого алды. Алар — «Мекен Ынтымагы», «Мекенчил», «Ыйман Нуру», «Чоң Казат», «Реформа», «Республика», «Социал-демократтар», «Биримдик», «Мекеним Кыргызстан», «Ордо», «Кыргызстан», «Бир Бол», «Замандаш», «Ата Мекен» партиялары жана «Ооганстан согушунун ардагерлери жана ушул сыяктуу кагышууларга катышкандардын саясий партиясы». Ал эми «Актив» жана «Бүтүн Кыргызстан» партияларына саясий жарышка катышууга уруксат берилген жок. Партиялар 24-августта документтерин тапшырып, БШК бир жума бою талапкерлер тууралуу маалыматтарды текшерди. Эреже бузган деген негизде «Кыргызстан» партиясынын документтери 25-августта артка кайтарылган, бирок бул партия сотто БШКны утуп алган. БШК партиялардын документин тактап, шайлоого катышууга расмий уруксат берүү боюнча жыйындарын 2-3-сентябрда өткөрдү. 4-сентябрда партиялардын үгүт иштери башталат.

Подробнее
8 сентября 2020 г. 13:58

"Мекеним Кыргызстан" партиясынын жамааты - Популизм жок, чыныгы иштер гана

Эч кандай популизм жок, чыныгы иштер гана. Мындай мүнөздөмөлөрдү Мекеним Кыргызстан партиясынын программасына берсе болот. Анда коомдун актуалдуу көйгөйлөрү эске алынып, аларды чечүү жолдору көрсөтүлгөн. "Ооба!" Программасы "Мекеним Кыргызстан" партиясы - бул өлкөнүн турмушунун көптөгөн тармактарындагы чыныгы долбоорлордун топтому. Биз бардыгыбыз Кыргызстандын өзгөрүлө баштаганын каалайбыз. Биз өзгөрүүнү жана келечекти каалайбыз. Бул үчүн эмне керек? Анча деле көп эмес - шайлоого келип, күчтүү менеджерлер, кесипкөйлөр, патриоттор командасына добуш берүү. "Мекеним Кыргызстан" командасы үчүн. Кылыч Исамамбетов, "Мекеним Кыргызстан" партиясынан депутаттыкка талапкер Тандоо ар дайым кыйын. Бирок учурда эмес. Себеби, жарышка катышуучулардын таасирдүү тизмеси болгону менен, Мекеним Кыргызстанга альтернатива жок. Бүгүн эл бийликтен, саясатчылардан эмнени каалайт? Ошентип, алар кандайдыр бир деңгээлде, компетенттүү болуш үчүн, алардан уялбашы үчүн, эмне кылышты жана кантип жасаш керектигин билишсин. Адамдар партия жалаң гана шайлоо үчүн партиянын желегинин астында жасалма жол менен куралган жалаң команда эмес болушун каалашат. Эгерде биз анализдеп көрсөк, анда бул талаптардын бардыгына объективдүү түрдө “Мекеним Кыргызстан” партиясы гана жооп берет. Ибрагим Жунусов, "Мекеним Кыргызстан" партиясынан депутаттыкка талапкер Азыр Кыргызстан экзистенциалдык кризисти башынан өткөрүп жатат. Биз кимбиз, кандайбыз, ким менен баратабыз жолдо. Бул маанилүү суроолор. "Мекеним Кыргызстан" партиясы - ой жүгүрткөн адамдардын партиясы. Бүгүнкү күндө өлкө дал ушуга муктаж болуп турат. Ошондуктан, мен Мекеним Кыргызстан менен чогуумун. Канатбек Азиз, "Мекеним Кыргызстан" партиясынан депутаттыкка талапкер Убакыт өзү бизди тандап алды деп эсептейм. Дүйнө тездик менен өзгөрүп жатат. Үндүн ылдамдыгы менен эле. Үлгүрбөбөгөндөр түбөлүккө артта калышы мүмкүн. Кыргызстан азыр өтө тездик менен жылышы керек. Мындай темпти адистер гана камсыз кыла алат. Парламент эң маанилүү мамлекеттик органдардын бири. Билими начар чимкириктер эмес, кесипкөй адамдар, иш билги адамдар болуш керек. Эгерде сиз заманга жараша жүрсөңүз, анда башка альтернатива жок - бир гана "Мекеним Кыргызстан" партиясы. Элнура Алканова, "Мекеним Кыргызстан" партиясынан депутаттыкка талапкер Өлкө күчтүү саясатчыларга муктаж. "Мекеним Кыргызстан" партиясы күчтүү адамдардын партиясы. Мекеним Кыргызстан - жаратуучулардын партиясы, бул мени абдан өзүнө тартып турат. "Мекеним Кыргызстан" партиясы жоопкерчиликке гана даяр эмес, партия эмнени жана кантип курууну жакшы билет. Улан Садалиев, "Мекеним Кыргызстан" партиясынан депутаттыкка талапкер Чыныгы эркек жашоосунда үч нерсени жасашы керек: үй куруу, бак тигүү жана уул тарбиялоо. Чыныгы эркек дагы деле болсо мекенди чогуу кызмат кылуу үчүн керектүү команданы (күлүп, жылмайып) табышы керек деп кошумчалайт элем. Мен мындай буйрукту таптым! Чыныгы патриоттордун тобу - "Мекеним Кыргызстан" партиясы. Мирлан Бакиров, "Мекеним Кыргызстан" партиясынан депутаттыкка талапкер Ааламдын мыйзамдарынын бири - энергия алмашуу мыйзамы. Бул мыйзамдын негизги принциптеринин бири - бардык нерседе тең салмактуулук сакталышы керек. "Мекеним Кыргызстан" партиясы - бул жетилгендик менен жаштыктын, жаңы билим менен тажрыйбанын оптималдуу тең салмагы. Бул Аалам өзү биз үчүн жана биз менен дегенди билдирет (жылмайды). Мекеним Кыргызстан - ар бир Кыргызстандыктын партиясы. Жаңы Кыргызстанга ооба деп айтыңыз! Ооба дей бер! " Мекеним Кыргызстан партиясынын командасына! ________________________________________________________________________________________ "Мекеним Кыргызстан" партиясынын каржы маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү Жайчиева Гүлбарчын Эр Турсуновна тарабынан "Мекеним Кыргызстан" саясий партиясынын атайын шайлоо фондунун каражаттарынан төлөнөт. 07. 09 .2020 чыккан

Подробнее
13 сентября 2020 г. 0:59

Парламентские выборы пройдут в условиях жесткой конкуренции. Это борьба за власть, - президент

Бишкек (АКИpress) – Предстоящие парламентские выборы будут проходить в условиях жесткой конкуренции. Мы все это видим, сказал президент Сооронбай Жээнбеков 12 сентября, отвечая на вопрос в эфире «Биринчи радио». «Как известно, партия партии рознь. Какие-то партии конкурентоспособны, какие-то — нет. Также есть различия и между членами партий, которые пытаются донести до избирателей идеи и программу партии. Как бы то ни было, это борьба за власть. Борьба за то, чтобы прийти к власти. Поэтому общество не может не обращать внимания на избирательный процесс. Думаю, борьба будет проходить в условиях жесткой конкуренции», - сказал он. По его словам, мы живем в то время, когда политические партии являются главной силой, формирующей политическую культуру в стране. Они также формируют парламентскую демократию и партийную систему. «В настоящее время мы пытаемся построить парламентскую демократию. Но, все мы знаем, что становление парламентской демократии — дело не одного-двух выборов. Это достаточно долгий процесс развития. Об этом свидетельствует и история стран с наиболее развитой парламентской системой. Исходя из этой точки зрения можно сказать, что наша парламентская демократия пока находится в процессе становления. И это положение не может не повлиять на ход нынешнего избирательного процесса. Это очевидно», - сказал он. Самая большая ответственность в этом процессе, по мнению Сооронбая Жээнбекова, лежит на партиях. В структуре их идеологической платформы, в их внутреннем порядке. Есть известное понятие «демократический центризм», из-за отсутствия которого часто и возникают проблемные ситуации. «Партийные списки часто формируются не на основе идеологии, порой отдается предпочтение финансовым возможностям или же социальному статусу того или иного человека в обществе. Этого никто не может отрицать и сегодня это является естественным процессом, который возник не вчера и не сегодня. Это явление наблюдается на протяжении последних 10 лет, с тех пор как Кыргызстан взял курс на парламентскую демократию. Я неспроста выше отметил, что ответственность за формирование политической культуры, парламентской демократии и партийной системы в стране лежит, в первую очередь, на самих политических партиях. Если они хотят прийти в законодательную и исполнительную власть, чтобы участвовать в процессе развития страны, то партии, прежде всего, должны укрепить демократический центризм и внутренний порядок в партии. Должны неукоснительно соблюдать требования законодательства. Проще говоря, партии должны быть примером для общества. Причем и сами партии, и партийные лидеры», - сказал президент. По его словам, страна будет развиваться тогда, когда каждый четко будет знать, как свои права, так и свои обязанности. «В нынешней ситуации партии влияют не только на политическую, но и на социальную культуру. Мы все являемся свидетелями того, кто и как проводит свою кампанию. Некоторые партии во время встреч с избирателями не соблюдают самые простые санитарные правила, такие как ношение масок и соблюдение социальной дистанции. Нельзя считать это мелочью и не обращать на это внимания. Считаю, что те, кто намерен принимать участие в процессе управления государством, принимать судьбоносные для страны решения, обязаны быть примером и в таких вещах», - добавил он. Глава государства сообщил, что предстоящие выборы пройдут в соответствии с законом и внесут вклад в становление парламентской демократии. Все усилия будут направлены на обеспечение законности выборов.

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

Тынчтыкбек Шайназаров Борбордук шайлоо комиссиясынын мүчөсү болуп дайындалды

Жогорку Кеңештин 3-сентябрдагы сессиясында «Өнүгүү-Прогресс» партиясынын депутаты Тынчтыкбек Шайназаров Борбордук шайлоо комиссиясынын (БШК) мүчөсү болуп дайындалды. Анын талапкерлиги жыйында көпчүлүк добуш менен колдоого алынды. Шайназаров БШКнын мүчөсү болуп шайланганына байланыштуу бүгүндөн тартып мандатын тапшырганын билдирди. Тынчтыкбек Шайназаровдун талапкерлигин парламенттеги коалициялык көпчүлүк көрсөткөн. Ал БШКнын мурдагы мүчөсү Назарали Ариповдун ордуна барат. Арипов парламенттик шайлоого талапкер болуп катталгандыктан, Боршайкомдогу мүчөлүк ыйгарым укуктарын токтоткон. Мыйзам боюнча, БШК 12 мүчөдөн куралат. Анын төртөөнү президент, калгандарын фракциялар сунуш кылып, парламенттин жалпы жыйынында шайланат. Кыргызстанда 120 мандаттуу Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо 4-октябрда өтүшү керек. Жогорку Кеңештин 3-сентябрдагы сессиясында «Өнүгүү-Прогресс» партиясынын депутаты Тынчтыкбек Шайназаров Борбордук шайлоо комиссиясынын (БШК) мүчөсү болуп дайындалды. Анын талапкерлиги жыйында көпчүлүк добуш менен колдоого алынды. Тынчтыкбек Шайназаров БШКнын мүчөсү болуп шайланганына байланыштуу бүгүндөн тартып мандатын тапшырганын билдирди. Тынчтыкбек Шайназаровдун талапкерлигин парламенттеги коалициялык көпчүлүк көрсөткөн. Ал БШКнын мурдагы мүчөсү Назарали Ариповдун ордуна барат. Арипов парламенттик шайлоого талапкер болуп катталгандыктан, Боршайкомдогу мүчөлүк ыйгарым укуктарын токтоткон. Мыйзам боюнча, БШК 12 мүчөдөн куралат. Анын төртөөнү президент, калгандарын фракциялар сунуш кылып, парламенттин жалпы жыйынында шайланат.

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

«Бүтүн Кыргызстан» партиясын парламенттик шайлоого катышпай калышы ыктымал

Турсунбай Бакир уулунун арызын караган Борбордук шайлоо комиссиясынын (БШК) жумушчу тобу «Бүтүн Кыргызстан» партиясын парламенттик шайлоого каттоодон баш тартуу тууралуу сунуш киргизди. Жумушчу топтун сунушун 2-сентябрда Борбордук шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү жалпы жыйында карап баштады. Ага «Бүтүн Кыргызстан» партиясынын лидери Адахан Мадумаров жана партияга каршы арызданган Турсунбай Бакир уулу да катышып жатат. «Бүтүн Кыргызстан» партиясы менен шайлоого аттанганын айткан Бакир уулу талапкерликтен чыгып калганын билдирүүдө. Ал партиянын эң жогорку органы болгон жыйындын чечимин өз алдынча бурмалоого жол берген деген негиз менен партия лидери Адахан Мадумаровго кине койгон. «Бүтүн Кыргызстан» партиясынын өкүлдөрү эч кандай эреже бузулбаганын айтып, конституциялык мыйзамдын 61-беренесинин 10-бөлүкчөсүндө тизмени өзгөртүү шарттары каралганын жүйө келтиришүүдө. Эске салсак, саясий жарышка катышууга 17 партия 24-августта документ тапшырган. Сүрөт интернеттен алынды

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

«Кыргызстан» партиясын шайлоодон четтетүүнү талап кылган митинг болуп жатат

Жарандык активисттер, парламенттик шайлоого бараткан айрым партиялардын мүчөлөрү пикетке катышууда. Алар бийлик шайлоодо бардык саясий партияларга бирдей шарт, мүмкүнчүлүк түзүп бериши керек экенин айтып, Жогорку соттон «Кыргызстан» партиясын шайлоодон четтетүүнү талап кылып жатышат. Митингге чыккандар шайлоонун үгүт иштери баштала электе эле айрым жерлерде акча таратыла баштаганын, ага Борбордук шайлоо комиссиясы (БШК) чара көрбөй жатканын сынга алышууда.

Подробнее
7 сентября 2020 г. 1:30

Шайлоо 2020. Саясий партиялардын талапкерлеринин тизмелери, программалары жана платформалары тууралуу көз караш

Санжар ЭРКИНДИКОВ — атайын Elgezit.kg үчүн. Жогорку Кеңешке болгон шайлоого даярдыктар бүтүп калды. БШКнын маалыматына ылайык, 22 партия съезд өткөрүшүп, ал жакта программаларын, платформаларын айтып беришип, депутаттыкка талапкерлердин тизмелерин бекитишти. БШКга 16 партия тиешелүү документтерин тапшырып, шайлоо күрөөсүн төлөштү. “Саясий партиялар 24-августка чейин 5 млн сом өлчөмүндө шайлоо күрөөсүн төлөшү керек болчу. Мыйзамга ылайык, эгерде партия бул сумманы төлөбөгөн болсо, ал шайлоого катыша албайт. Тизме түзүүдө гендердик жана жаштар үчүн берилген квотаны эске алышпаса да шайлоого катышууга мүмкүн эмес. Мындан сырткары, добуш берүү күнүнө чейин башка партиялар менен бириккен уюмдар өз каалоолору менен четтеп кетишсе болот. Дагы бир маанилүү жагдай бар – буга чейин БШК добуш берүү күнүнө 5 күн калганга чейин Мыйзам бузган партия болсо аны четтетип коюу укугуна ээ болчу. Эми болсо ал мөөнөт жок. Партиялар шайлоо Мыйзамын бузган учурда БШК ал партияны шайлоо күнү жана андан кийин дагы четтетип кое алат”, — деди БШКнын мүчөсү Атыр Абдрахматова . Парламентке ат салышууга мурда дагы бир нече жолу парламенттик шайлоого катышкан партиялар бар: «Ата Мекен», «Республика», «Кыргызстан», «Бир Бол», «Бүтүн Кыргызстан» . Ал эми « Чоң Казат», «Ордо», «Мекенчил», «Биримдик», «Ыйман Нуру», «Мекеним Кыргызстан», «Социал-демократтар» жана «Реформа» партиялар шайлоого алгачкы жолу катышууда. Жергиликтүү кеңешке болгон шайлоолордо жеңишке жетишкен партиялар да жок эмес: «Замандаш», «Улуу Кыргызстан» жана «Мекеним Кыргызстан». Саясий серепчилердин көбү партиялар саясий багыты, платформалары тууралуу айтып беришкени менен алар партиялык түзүлүштүн классикалык модели талап кылгандай, коомчулукка идеологиясын жеткире алышкан жок деген пикирде. Муну Кыргызстанда классикалык партиялык түзүлүш жок экени жана саясий уюмдар лидердин айланасында чогулары менен түшүндүрүп келишет. Анын үстүнө көпчүлүк партиялар өздөрү тууралуу парламенттик шайлоо алдында эле жар салышып, кандайдыр бир өз ордун ээлеп алууга жетишпей калышты. Ошондуктан партияларды бийликчил жана оппозиция деп гана экиге бөлүп карап келишет. Ак үйгө кайдыгер эмес партиялар катары «Биримдик», «Мекеним Кыргызстан», «Замандаш» жана «Кыргызстан» партияларын атап келишет. «Бир Бол», «Ата Мекен» «Республика» жана «Бүтүн Кыргызстан» болсо оппозицияга кетип жатышканы тууралуу жар салышты. Ошондуктан алдын ала кандайдыр бир жыйынтыктарды чыгаруу үчүн партиялардын съездин, алардын программасынын жана платформасынын презентациясын жана депутаттардын тизмеси карап гана талдоого мүмкүн. «Биримдик» – кыргызча “единоростор” «Биримдик» партиясын бийликтин партиясы деп атап жүрүшөт. Муну партиянын тизмесинде президенттин иниси Асылбек Жээнбековдун болушу менен байланыштырышууда, ошондой эле орусчадан которо келгенде “Биримдик” “Единство” деп которулуп, Россиядагы башкаруучу партиянын атына үндөш. Кыскасы, Жээнбеков дагы бир жолу кыргызстандыктарды бийликтин эч кандай партиясы болбой турганына ишендирди, ошондой эле административдик ресурс тууралуу кеп да болбой турганын айтты. “Кыргызстан” партиясынын документтерин кайра берип салышканы дагы бул шайлоого Ак үйдүн 7-кабаты кийлигишпей турганын далилдеп тургансыйт. «Биримдиктеги» жаш жүздөр «Биримдик» партиясынын башкы идеясы – евразиялык интеграция жана Россия менен жакындашуу. Идея жаңы эмес, көп жылдан бери бул идеяны “Замандаш” партиясы алып жүрөт. Бирок бул жаш партияга аталган идеяны саясий платформасынын негизи катары колдонуусуна тоскоол болгон жок. Партиянын негизги багыты – Россиядагы мигранттардын жашоосун жеңилдетүү, евразиялык баалуулуктарды бириктирүү, Кыргызстандын евразиялык өнүгүү векторун иштеп чыгуу. “Биримдик” тизмесинде аймактардагы ишкерлерге, коомдук ишмерлерге, спорт дүйнөсүнүн өкүлдөрүнө басым жасаган. Ошондой эле жаш топ-менеджерлер, башкаруучулар жана ар кандай масштабдагы аткаминерлер кошулган. Муну менен катар эле буга чейин парламентте депутат болуп, аброюн түшүрүп алгандар да жок эмес. Партиянын башкы кемчилиги – реформалоо боюнча идеялардын жоктугу. Партия өлкөгө өзгөрүүлөрдү сунуштабай эле, евразия багытында туруктуу иш алып барууну сунуштайт. Тең салмактуу «Мекеним Кыргызстан» Республикалык масштабда «Мекеним Кыргызстан» партиясы жаңы, бирок саясий уюм аймактарда жакшы таанымал, анткени алар буга чейинки жергиликтүү кеңештерге шайлоого катышууда ийгиликтүү тажрыйбага ээ. «Мекеним Кыргызстан» партиясынын тизмеси тең салмактуу көрүнөт – талапкерлердин арасында жаштар да, тажрыйбалуу саясатчылар да, ар кайсы тармактагы эксперттер, чиновниктер, журналисттер, юристтер, ишкерлер, коомдук ишмерлер да бар. Бул диверсификацияланган курам партиянын саясий платформасы өлкөдөгү алдыңкы санарип технологияларын колдонуп ар кандай тармактарды реформалоону камтый турганын түшүндүрөт. Башка партияларга салыштырмалуу «Мекеним Кыргызстан» партиясы өлкөдө эң негиздүү, масштабдуу реформаларды сунуштады. Партиянын лидерлеринин съездде Жогорку Кеңештин депутаттарынын санын эки эсе кыскартууну пландап жатканын, мамлекеттик аппараттын кызматкерлерин секвестрлөөнү, бийликти борбордон алыстатууну жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына көбүрөөк ыйгарым укуктарды берүүнү пландаштырып жаткандыгын билдирүүсү эле көптү үмүттөндүрөт. «Мекеним Кыргызстандын» тең салмактуу курамы Финансылык реформалардын алкагында, бизнеске алынган бардык салыктарды алып салуу жана алардын бирөөсүн – “жүгүртүү салыгын” гана киргизүү сунушталууда. Экономика жаатында партия “Кыргызстандын бакчалары” деген программаны сунуштоо менен негизги басымды агрардык секторго койду. Бир катар ири логистикалык борборлорду түзүү жана табигый айыл чарба продукцияларын чет өлкөлөргө экспорттоону жолго коюу пландаштырылууда. Ошондой эле саламаттыкты сактоо, энергетика жана билим берүү жааттарындагы да реформалардын топтому сунушталды. Партиянын негизделген идеясы – “интеллектуалдык, инновациялык жана идеялык революция” жасоо. Чындыгында, салыштырмалуу партиянын жаш курамынын тажрыйбасы мындай ири пландарды ишке ашырууда канчалык деңгээлде жетиштүү болот деген маселе суроо бойдон калууда. Буга партия шайлоодо жеңишке жетишип, өзүнүн реформаларын жүзөгө ашыра баштаганда гана жооп алабыз. «Жаштардан турган» «Бир Бол» жана «жаңыланган» «Ата Мекен» Алдыдагы шайлоонун жаңы тенденциясы – чоң саясатта булганбаган, жаш жүздөрдү өздөрүнүн катарына тартуу. Бул тенденцияларды биринчилерден болуп “Бир Бол” жана “Ата Мекен” партиялары колдонгон. “Бир Бол” партиясы дээрлик толугу менен жаңыланып, катарын бир катар жаңы, жаш жүздөр, ар кандай эксперттер, ишкерлер менен толукталды. Партиянын лидери Алтынбек Сулаймановдун айтымында, ал тизмеде онунчу орунда турат, Кыргызстанга “саясий вакцинация” керек жана тезинен коррупциядан, аймактык бөлүнүүчүлүктөн, башкаруунун натыйжасыз системасынан арылуу керек. Съездде «Бир Бол» партиясынын саясий платформасы катары партиянын жаш мүчөлөрү ишке ашырышы керек болгон «Инновациялык реформалардын убактысы» программасын сунушталды. Чындыгында эле программа жагымдуу, жакшы пикирлерге ээ болуп жатат, айрыкча билимдүү жаштардан. “Бир Бол” партиясынын жаңы лидери Алмамбет Шыкмаматов Баса, «Бир Болдун» кадрларынын жаңы жүздөрү чындыгында жаш, социалдык тармактарда таанымал жана, балким, өз тармагындагы компетенттүү адистер. Бирок алардын негизги көйгөйү, айрыкча ушул этапта, алардын негизги шайлоочулар – Кыргызстандын карапайым калкы менен жалпылыктарынын аздыгы. Жайлуу кеңседен же «балкондон» карапайым адамдын чыныгы көйгөйлөрүн, «жаңы жүздөрдүн» дүйнөсүн жана шайлоочулардын сейрек учурларда кесилишин көрүү өтө кыйын. Жаңы бийиктиктерди издешибиз керекпи? Азырынча баары толук түшүнүктүү боло элек, алар шайлоочулар менен канчалык тил табыша алышат, парламентке шайланып калса, алар мыйзам чыгаруу жана өкүлчүлүк функцияларын канчалык натыйжалуу аткара алышат. Бирок «Инновациялык реформалардын убактысы» программасы адаттан тыш жана актуалдуу болуп көрүнөт. Адаттагыдай эле, “Ата Мекен” партиясы да нааразы болгон электоратка таянат, алар да «нөлдү» чыгарууга аракет кылышкан. Алгач, партия шайлоонун алдында заманбап саясий альянска айланарын катуу жарыя кылып, бир нече кыймылдар жана алардын лидерлери – Тилек Токтогазиев (“Жаңы дем” коомдук кыймылы), Темир Сариев (“Ак шумкар” партиясы), Азамат Темиркулов (Жашыл күчтөр коалициясы) менен келишим түздү. Алардын катарына бир кездеги күчтүү КСДП партиясынын жаш мүчөлөрү Жанар Акаев менен Эльвира Сурабалдиева, ошондой эле Рыскелди Момбеков кошулду. Бирок көп өтпөй альянс ыдырап кетти – бул катардан биринчи эле Темир Сариев кетти, андан кийин Азамат Темиркулов дагы парламентке барбай тургандыгын жарыялады, анткени «партияга чоң пайда алып келген адамдар көп». Съездде партиянын көп жылдан берки лидери Өмүрбек Текебаев шайлоого катышпай тургандыгын жана партиянын башка эски лидерлери сыяктуу эле саясий уюмдун ичинде дагы, дегеле саясатта дагы “жаштарга жол ачууну” көздөй турганын билдирди. Саясатта оор салмактуу Өмүрбек Текебаев шайлоодо ордун жаш саясатчыларга бошотуп берди… Партиянын жаңы лидери жаш саясатчылардын толкунун көрсөткөн Жанар Акаев болду. Муну менен катар, албетте, тажрыйбалуу саясатчы Өмүрбек Текебаев да өзүнүн баалуу кеңештери менен партиянын мүчөлөрүнө партиянын саясатын ишке ашырууга жардам берет. Кандай болгон күндө да “Ата Мекен” партиясы өзүнүн күчтүү электоратына таяна алат, эгерде шайлоо процессинин катышуучуларынын өзүнүн тарыхы бар экендиги жөнүндө айта турган болсок, анда бул партиянын чыныгы тарыхы бар. Бирок “ата мекенчилер” өз тарапташтарынын катарын канчалык деңгээлде кеңейте алышты, олуттуу өзгөрүүлөр дагы кеңейтилген курамда парламентке жол ачып бере алабы, аны убакыт көрсөтөт. Антикоррупциялык “Республика” “Республика” партиясы өткөргөн съезддин негизги интригасы – аталган партиянын лидери Өмүрбек Бабанов парламенттик шайлоого аттанабы деген суроо болчу. Мындай саясий “оор салмактагы” адамдын шайлоого катышуусу партияга 90% ийгилик алып келмек. Бирок Өмүрбек Бабанов кандидаттардын тизмесинде жок болуп чыкты. Эске салсак, экс-премьерге 2 кылмыш иши козголгон, андан сырткары жеке ишкерлигине байланыштуу кысым көрсөтүүлөргө дуушар болгон. Балким, Бабанов өз эркиндигинен жана каражатынан кол жууп калуу тоболкелчилигине баргысы келбегендир… Кантсе да “Республикада” өз бутуна бекем турган, тажрыйбалуу команда бар. Ал командада жергиликтүү кеңештен баштап президенттик жарыш сындуу шайлоонун бир канча деңгээлинен өткөн тажрыйба бар. Партиянын тизмесин карасаңыз, партия күчтүү, тажрыйбалуу саясатчылар, чиновниктер, ишкерлерден түзүлгөн. “Республика” партиясынын съездин анын көп жылдан берки башкаруучусу Өмүрбек Бабановсуз элестетүү адаттан тыш нерсе. Шайлоо алдындагы негизги идея катары “республикачылар” коррупция жана криминалдык чөйрө менен күрөшүүнү колго алышты. Бир карасаң бул идея көптөн бери эле айтылып келе жатат, балким, айтыла берип кулакка сиңип бүткөн сөздүн иш жүзүнө аша турган убактысы эми келгендир. Бирок партиянын чыныгы лидеринин жоктугу, өзгөчөлүгү жок, ачыгын айтканда, алсыз саясий платформа “Республиканын” көптөгөн күчтүү тараптарын жокко чыгарып койчудай. Анан албетте, “Ата Мекен” жана “Бир Бол” партияларынан электораттын бир бөлүгүн “тартып алуу” мүмкүнчүлүгү төмөндөйт. “Замандаш” партиясынын жаңы деми Мамлекеттин саясий аренасында “Замандаш” партиясынын активдүү иш-аракети жаңы көрүнүш болду. Эске салсак, аталган партиянын артында жетишерлик тарыхы бар жана чет жерде эмгектенип, жашап жүргөн биздин мекендештердин колдоосуна ээ экени маалым. Андыктан адаттагыдай эле “Замандаштын” колдоочулары болуп көптөгөн мигранттар жамааты жана алардын өлкөдөгү туугандары болуп эсептелет. Ар кайсы инсайдерлердин айтымында, ушул себептен аталган партия расмий Москванын “батасын” алган. Ошол эле учурда “Замандаш” партиясы кыргыз саясатындагы бир канча көрүнүктүү адамдар менен катарын чыңдай алды. Алардын катарына жаш кадрлар, ошону менен бирге саясатта орду, тажрыйбасы, аброю бар саясатчылар кошулду. Тактап айтканда, Жеңиш Молдокматов, Мелис Турганбаев, Айсулуу Мамашева, Эльмурза Сатыбалдиев. Кыязы, интеграция маселелери, ошондой эле ЕАЭБдин ичиндеги миграциялык агымдарды жөнгө салуу чөйрөсүндөгү реформа көйгөйлөрү боюнча иш алып баруу “замандашчылардын” негизги “фишкасы” болот өңдүү. Мамлекеттин саясий аренасында “Замандаш” центристтик позицияны ээлейт – партиянын программасында “оң” да, “сол” да идеянын элементтери бар. Съездде “замандашчылар” партиянын жаңыланган программасын көрсөтүштү. Программа негизги жети багыттан турат, анын ичинде социалдык мамлекет түзүү, ЕАЭБдеги интеграция, “жашыл” экономика жана башкалар камтылган. Ошол эле учурда партия инновацияларды мамлекеттик деңгээлде киргизүүнү жана өнүктүрүүнү, элдин алдында мамлекеттик органдардын ишинин так, ачыктыгын жана отчёттуулугун сунуштайт. Көпчүлүктөн “Замандашты” айырмалап турган дагы бир өзгөчөлүгү, ал кайсы бир регионго байланган эмес жана республиканын бардык аймактарынын өкүлдөрүнөн куралган. Бирок бардыгын убакыт көрсөтөт. Азырынча бир гана нерсе түшүнүктүү, жаңыртылган “Замандаш” мандатка жетүү үчүн көп эмгек, аракет кылышы керек. Туруктуу «Кыргызстан» “Кыргызстан” партиясы тескерисинче эски курам менен эле бара жатат. Биринчи ондуктагылардын баары мурдагы депутаттар – бул жакта таасирдүү жүздөр жетиштүү. Алардын катарындагы партиялаштарынын экөө бийликтин башкы багыттарынын рулунда экени: Дастан Жумабеков спикер болуп парламентти жетектегени, ал эми Алмазбек Батырбеков вице-премьер-министр болуп, аткаруу бийлигинде негизги кызматтардын бирин жетектеп турганы аларга ийгилик алып келет деген көз карашты карманып келишет. «Кыргызстан» партиясы мурдагы эле курамына басым жасоодо “Кыргызстан” партиясынын лидери Канат Исаев съезд учурунда «Эл үчүн» деп аталган программасын презентация кылды жана андан улам саясий биримдик ири бизнеске басым жасайт экендиги байкалды. Канат Исаевдин айтымында, бизнесмендер пандемия учурунда мамлекетке жардам берди жана ири бизнестин эсебинен өлкө бюджети дайыма толукталып келет. Партиянын негизги шайлоочулары “Кыргызстан” партиясынын мүчөлөрү иштеген ири ишканалардын кызматкерлери болот окшойт. Алардын саны өтө көп. Бирок бул партия 5 жыл мурда берген убадаларынын канчасын аткара алды деген суроо ачык бойдон калып келет. Эгерде ал суроолорго жооп болсо, анда шайлоочулардын добушуна ээ болушмак. Албетте, өлкөнү реформалоо жана сапаттуу өзгөрүүлөрдү жасоо партиянын добуш алуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтмек. “Токтоно алгыс” — “Бүтүн Кыргызстан” Бакиевдин “Ак Жол” фракциясынан Жогорку Кеңештин экс-спикери Адахан Мадумаров дагы бир жолу парламентти багындырууга аракет кылууда. Эске сала кетсек, 2015-жылдагы парламенттик шайлоодо анын партиясы топтогон добуштар боюнча шайлоо босогосуна 0,5% жетпей калып, парламентке келбей калган болчу. Шайлоодо жеңип чыгуу үчүн Мадумаров айланасына таарынган, саясатка кайра кайтууну самагандарды топтоду. Тизмеде депутат Исхак Масалиев, күч органдарынан Өмүрбек Суваналиев жана Курсан Асанов, экс-премьер Темир Сариев да бар. Бирок Сариев кандайдыр бир пикир келишпестиктерден улам “Бүтүн Кыргызстан” партиясынан чыгып кетти. Съездге экс-депутаттар Ишенбай Кадырбеков, Турсунбай Бакир уулу, Бектур Асанов катышты. “Өз ысымы бар”, сыноолордон өткөн, кайсы бир убактарда бийликте отургандар катышты. Партиянын тизмесинде бир дагы жаңы талапкер жок. “Бүтүн Кыргызстандын” съездине келген делегаттардын тизмесин көрүп “Неудержимые” тасмасы эске түштү… Эми көрө жатарбыз. Партиянын башкы саясий платформасы криминал менен күрөшүү экенин мурдагы милиция кызматкери Өмүрбек Суваналиев билдирди. Бирок өлкөнүн ИИМи качандыр бир убакты Өмүрбек Суваналиев күч органдарын жетектеп, кылмыштардын саны бир топ жогорулаганын айтып коюуну эп көргөн жок. Ошондой эле ИИМдин мурдагы орун басары Курсан Асановдун айланасында айтылып жүргөн кептерди эстебей кое албадык, аны өлкөнүн түштүгүндө баңгизат бизнесине “крыша” болуп, өзбек коомунан “чотур” алып жүргөн ж.б. деп келишет. “Бүтүн Кыргызстан” үгүт кампаниясынын башталышына чоң ишеним менен аттанды, андан ары кандай болорун убакыт көрсөтөт.

Подробнее

Язык

Партии

Дата

Источники