О проекте Статистика Проверка

Статьи

7418

Все статьи

4136

Позитивные статьи

389

Негативные статьи

2893

Нейтральные статьи
19 сентября 2020 г. 14:19

Байден считает Россию "противником", Китай - "конкурентом" США

Кандидат в президенты США от Демократической партии Джо Байден считает Россию "противником" Соединённых Штатов на международной арене. Об этом он заявил на встрече с избирателями в четверг, её транслировал телеканал CNN. Байден отвечал на вопрос о том, является ли в его представлении Россия "врагом" США. Слово "враг" он не употребил, использовав вместо него слово oppenent, которое можно перевести как "противник" или "соперник". Байден высказал мнение, что главная цель президента России Владимира Путина – разрушить НАТО, чтобы тем самым изменить стратегическую ситуацию в Европе и перестать опасаться сдерживания со стороны Североатлантического союза. На просьбу охарактеризовать Китай Байден употребил другое словосочетание – он назвал КНР "серьёзным конкурентом" США, указав на необходимость укрепить связи с союзниками Вашингтона в Азии. Республиканцы и лично соперник Байдена, действующий президент Дональд Трамп, неоднократно критиковали демократа, обвиняя его в мягкости по отношению к Китаю. Демократы, в свою очередь, считают, что Трамп недостаточно жёсток и принципиален по отношению к России, указывая на то, что он почти никогда не критикует Путина. Байден ранее в ходе кампании неоднократно заявлял, что будет проводить более жёсткую политику по отношению к России, выступать в защиту демократии и прав человека, а также попытается с другими демократическими государствами выработать единую политику по отношению к Москве. Он также грозил России новыми санкциями в связи с предполагаемым вмешательством в выборы. Накануне директор ФБР Кристофер Рэй на слушаниях в Конгрессе заявил, что Россия перед выборами предпринимает усилия, чтобы "очернить" кандидатуру Байдена. Ранее с такими же утверждениями выступали представители разведывательного сообщества США. Он подчеркнул, что со стороны России пока не было – в отличие от 2016 года – хакерских атак на инфраструктуру, связанную с выборами. Дональд Трамп не согласился с оценками Рэя, призвав его вместо России обратить внимание на действия Китая. Выборы президента пройдут в США 3 ноября, по большинству опросов, Байден сейчас опережает Трампа в ключевых штатах.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:19

В Оше начато расследование дела о препятствовании агитации

В городе Оше начато расследование по факту препятствования проведению агитации. Об этом «Азаттыку» сообщил пресс-секретарь УВД Оша Замир Сыдыков. По его словам, материалы зарегистрированы в ЕРПП по статье 119 («Мелкое хулиганство») Кодекса о проступках. «Было опубликовано видео, где домком дома №40 по улице Салиева грубо обращается к гражданам, не позволяет им проводить агитацию и не впускает в дом», - сказал Сыдыков. На распространенном в социальных сетях видео назвавшаяся домкомом женщина заявила, что «этот дом за партию «Биримдик» и что никто другой не имеет права тут агитировать». Официальный представитель партии «Биримдик» Адилет Султаналиев сообщил, что «женщина не имеет никакого отношения к партии». Выборы в Кыргызстане назначены на 4 октября. В предвыборной гонке участвуют 16 партий.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:20

Генсек Антикоррупционного совета: Народ почему-то не ощущает на себе результаты борьбы с коррупцией

Сооронбай Жээнбеков накануне вновь провел заседание Совета безопасности, темой которого стала борьба с коррупцией в Кыргызстане. Из выступления главы государства стало ясно, что он вполне доволен результатами антикоррупционной борьбы, которая стала его главной программой на период президентства. Генеральный секретарь Антикоррупционного делового совета Нурипа Муканова делится мыслями, как на самом деле обстоит ситуация с коррупцией и почему эта риторика президента все еще жива. «Азаттык»: Жээнбеков сказал, что в Кыргызстане ведется «бескомпромиссная борьба», которая находится на «особом контроле». А какую оценку текущей борьбе с коррупцией дали бы вы? Нурипа Муканова: Эх... «Азаттык»: Сложный вопрос? Нурипа Муканова: Тяжелый. Может и ведется «бескомпромиссная борьба» с коррупцией и коррупционерами... Но почему-то народ на себе этого не ощущает. Если спросить о борьбе с коррупцией любого на улице, наверное, каждый ответит, что не видит этого. Потому что на поверхность выходят абсолютно другие факты. Вчера ГКНБ сам озвучил, что самыми коррумпированными являются правоохранительные органы, судебная система, таможня. Но об этом говорится, я не знаю, с какого года. Зная это, можно же хоть один сектор очистить и показать: вот смотрите, вот этот сектор освободился от коррупции. Но этого же не происходит! Постфактум выявляются коррупционные схемы, но они настолько живучи... А кто их делает живучими? Только те, кто имеет рычаги принятия решений в своих руках. Только те, кто работает в государственной власти. «Азаттык»: Как раз на Совбезе Жээнбеков рассказал, что за последние годы раскрыты «многие коррупционные схемы», пресечена деятельность «целых коррумпированных преступных группировок». Можно ли считать это показателем борьбы с коррупцией, если коррупции по факту меньше не стало? Нурипа Муканова: Народ поверит в «непримиримую» борьбу с коррупцией только в том случае, если все будет открыто и прозрачно. Много коррупционных схем выявлено, но люди-то об этом не знают. Люди знают, что эти коррупционные схемы живут, они на себе это ощущают. Я была сторонницей открытия счета для поступлений от борьбы с коррупцией. Но я с первых дней говорю: «Озвучьте, пожалуйста, откуда эти деньги поступают? Кого вы разоблачили? Кто вернул народные деньги на этот счет? Сделайте его открытым!». «Азаттык»: И, скорее всего, большая часть - это доначисление налогов… Нурипа Муканова: Да. Не известно, сколько поступило и от кого поступило. И такое ощущение, что деньги просто перетекают из одного кармана в другой. Но это никак нельзя назвать борьбой с коррупцией! Помните, сколько счетов было у [Аскарбека] Шадиева? Сколько у него было незаконного имущества, это был огромный список?! И тут этот список исчез, не понятно, что возвращено государству. Это уже не смешно, это издевательство над народом. Вы покажите, что вернули народу, как использовали эти деньги. И может быть, тогда маленький процент веры зародится в сердцах людей. Но этого нет, к сожалению. А то, что они борются с «ветряными мельницами», флаг им в руки... «Азаттык»: Имеет ли все еще антикоррупционная риторика Жээнбекова ту поддержку и доверие, которые были у него в самом начале президентского срока? Нурипа Муканова: Я думаю, что не имеет. Какая может быть вера, когда три бывших министра были сняты с должности из-за коррупции и, вдруг, эти люди каким-то образом погасили свою судимость и идут на выборы? Это что за риторика? «Азаттык»: Тогда почему Сооронбай Жээнбеков продолжает гнуть эту линию и выставлять антикоррупционную борьбу как свою основную программу? Почему он не придумает что-нибудь новое, проще говоря? Нурипа Муканова: Это вопрос не ко мне. Задайте лучше президенту. Я думаю, что вопрос коррупции остается для народа очень актуальным. Все понимают, что мы оказались в такой глубокой яме «благодаря» коррупции. Они понимают, что народ доверчивый, что он верит… «Азаттык»: Все-таки верит? Нурипа Муканова: Верит не риторике, а верит, что можно что-то сделать с коррупцией, что ее можно изжить из нашей жизни. Поэтому эта риторика еще присутствует. «Азаттык»: В своей речи президент практически возложил всю ответственность за коррупцию в стране на коррумпированных чиновников, которые, цитирую, «противопоставляют себя всему государству». Действительно ли речь идет о саботаже или президент все прекрасно знает? Нурипа Муканова: Давайте поставим вопрос так: кто назначает этих коррупционеров на должности? Кто их назначает и кто их снимает? По законам одно, на практике - совсем другое. У нас развит непотизм, клановость. Кто что сделал для клана, для семьи, для племени - это главный критерий назначения на должности. В первую очередь - на политические должности. Если ответственность лежит на коррумпированных чиновниках, главные вопросы в том, кто их назначает и почему эти люди пришли во власть? «Азаттык»: Ответ, вроде, очевиден, но президент перекладывает всю ответственность на чиновников. При этом он говорит, что борьба с коррупцией под его личным контролем. Кто в таком случае должен нести ответственность? Нурипа Муканова: В итоге ответственен народ. Мы допускаем существование этой системы. Народ виноват в том, что допускает к власти людей, которые решили обогатиться за счет этого же народа. Все же понимают, что чем больше они обогащаются, тем беднее становится страна. Мы продаем свою рабочую силу за бесценок просто чтобы выжить, понимаете?

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:22

Сваты, друзья, родственники, депутаты и чиновники. Кто еще в списке партии «Мекеним Кыргызстан»?

Костяк «Мекеним Кыргызстан» составляют приближенные братьев Матраимовых. Несмотря на то, что партия впервые принимает участие в выборах, в ее списке немало «бывалых» политиков. Замечены в ее списке кандидатов в депутаты и лица, которых связывают с криминалитетом. Сборная солянка – лучший рецепт? Имеющая своих представителей в кенешах городов Бишкека и Оша «Мекеним Кыргызстан» в парламентских выборах принимает участие впервые. На республиканском уровне это практически новая политическая организация, хотя кроме двух кандидатов – Жанарбека Алымова и Бактыбека Каналиева, все остальные перешли в нее из других партий. Большинство из них – это бывшие члены не находившихся в жесткой оппозиции к власти СДПК, «Республики», «Онугуу-Прогресса» и «Кыргызстана». Есть и те, кто ранее работал в городских и районных муниципалитетах, а также в силовых структурах. Много в этой партии и бизнесменов из строительной и транспортной отраслей. Возглавляет «Мекеним Кыргызстан» действующий депутат Жогорку Кенеша, вице-спикер Мирлан Бакиров. В одном из выпусков программы «Эксперттер талдайт» «Азаттыка» он презентовал партию следующим образом: ‒ Эта партия была основана в 2015 году. Участвовала в нескольких местных выборах, когда избирали депутатов различных городских кенешей. Ее представители есть и в столичном парламенте. На сегодня в ее составе собраны люди из разных сфер деятельности. Тогда же он отметил, что смена лидера партии прошла в рамках закона. «Мекеним Кыргызстан» основали братья Айбек и Нурбек Осмоновы. Айбек Осмонов до весны 2020 года выступал от имени партии. Но перед регистрацией партий в Центризбиркоме в качестве участников предстоящих парламентских выборов он возглавил партию «Ыйман Нуру». И тогда среди общественности стали распространяться разговоры о том, что «Мекеним Кыргызстан» у братьев Осмоновых отобрали. Но позже Осмонов заявил, что подвергся давлению, покинув и партию «Ыйман Нуру». Некоторые члены партии заявили тогда, что ее руководство запугивает «руководивший таможней» человек. Во время теледебатов на государственном телеканале ОТРК 16 сентября представитель «Ыйман Нуру» Шумкарбек Адилбек уулу сказал об этом еще более открыто: ‒ Были гонения. Давление было со стороны Райымбека Матраимова. После этого Айбек мырза покинул нашу партию. Бывший заместитель председателя Государственной таможенной службы (ГТС) Райымбек Матраимов на эти обвинения пока не ответил, связаться с ним для получения комментария не удалось. Атамбаев, Бабанов, теперь Матраимов В зарегистрированном ЦИК списке кандидатов «Мекеним Кыргызстан» значится 16 депутатов действующего созыва Жогорку Кенеша. Среди тех, кто оставил прежних сопартийцев, став «мекенимовцем», значатся сват президента Сооронбая Жээнбекова Алиярбек Абжалиев, а также лидер фракции СДПК в парламенте Иса Омуркулов, который обоих президентов – и нынешнего, и его предшественника – называл «отцами нации». Заседающие сейчас в Жогорку Кенеше в составе фракции «Республика – Ата-Журт» депутаты Марлен Маматалиев, Жыргалбек Турускулов, Таабалды Тиллаев, Бактыбек Сыдыков, Бактыбек Райымкулов и Тариел Жоробеков тоже вошли в «Мекеним Кыргызстан». А из стана социал-демократов сюда перебрались депутаты Гулькан Молдобекова, Жылдыз Мусабекова и Ильхом Маннанов. Лунара Мамытова, попавшая в Жогорку Кенеш в 2015 году по молодежной квоте, но недолго пробывшая депутатом, тоже вошла в эту партию. Но состоявшая пять лет назад в десятке партии «Бир Бол» телезвезда в списке «Мекеним Кыргызстан» оказалась лишь на 112 позиции. Еще один действующий депутат Жогорку Кенеша от фракции СДПК - Искендер Матраимов - присоединился к этой партии не просто так: в «Мекеним Кыргызстан», за которой, как предполагается, стоит Райымбек Матраимов, немало людей, имеющих родственные или бизнес-связи с этой семьей. Ставшие сопартийцами родственники Как Мирлан Бакиров, ранее избиравшийся в рядах партий «Республика», а потом «Онугуу-Прогресс», возглавил «Мекеним Кыргызстан» ‒ не известно. Участвовавший вместе с ним в передаче «Эксперттер талдайт» политик Адахан Мадумаров как бы обращаясь к Бакирову заявил, что «лидеры некоторых партий - это просто куклы», но тот ничего не ответил на этот счет. То, что Мирлан Бакиров является близким другом Исламбека Матраимова, возглавлявшего управление внутренних расcледований и безопасности финполиции, доказывают множество снимков с различных торжеств, где они фотографируются вместе. Еще один ставший сопартийцем друг - Эрлан Базарбаев. С 2010 по 2017 годы он был заместителем председателя Наблюдательного совета ГТС КР. В списке партии также значатся Алишер Козуев, бизнес-партнер супруги Райымбека Матраимова Уулкан Тургуновой, а также глава Савайского айыл окмоту в Кара-Сууйском районе Мунарбек Сайпидинов, который считается посаженным сыном (окул бала) Райымбека Матраимова. Посаженным отцом (окул ата) экс-зампредседателя ГТС для своих детей также выбрали бывший спикер Жогорку Кенеша Ахматбек Келдибеков и действующий посол Кыргызстана в Узбекистане, в прошлом певец Ибрагим Жунусов. Оба они баллотируются в парламент от «Мекеним Кыргызстан». Еще один певец, высказывающийся в интернет-пространстве за Матраимовых ‒ Бек Борбиев - сочинил для «Мекеним Кыргызстан» гимн партии. В ее предвыборном списке он значится под номером 113. Но то ли он не совсем доволен таким расположением, или по какой другой причине, но на своей странице в «Фейсбуке» он написал: «Уже два года я говорю, что не намерен идти в депутаты». При этом он подтвердил, что на протяжении многих лет дружит с Райымбеком Матраимовым. Помимо этого, среди «мекенимовцев» значатся Турусбек Матиев, который приходится другом старшему сыну Искендера Матраимова ‒ Мирлану, и Запарбек (Зафар) Айдаров, сват акима Кара-Сууйского района Тилекбека Матраимова, в прошлом сотрудник ГТС . В период президентских выборов 2017 года его имя прозвучало в связи со скандалом об избиении сторонника тогдашнего кандидата на пост главы государства Омурбека Бабанова. Пострадавший утверждал, что на него напали «ребята сотрудника Ошской таможни Зафара Айдарова». Из числа бывших таможенников в «Мекеним Кыргызстан» есть не только Запарбек (Зафар) Айдаров, но и Алишер Эрбаев, Кубанычбек Абас уулу и Майрамбек Садабаев, которые в свое время занимали различные руководящие посты в структуре ГТС. В списке этой партии и спортсмен Шайлообек Атазов, который в свое время прославился тем, что агрессивно вел себя по отношению к тогдашнему губернатору Ошской области Сооронбаю Жээнбекову, отобрав у того микрофон и не дав ему выступить перед народом. Он возглавляет принадлежащий Матраимовым спортивный клуб «ЕРЕМ», периодически выступая в защиту этой семьи в социальных сетях. А недавно, уже будучи членом «Мекеним Кыргызстан», он побывал на допросе в милиции из-за своих высказываний в адрес Азамата Арапбаева – члена партии «Биримдик», также баллотирующейся в парламент. Тень Хабибулы Абдукадыра Китайский предприниматель уйгурского происхождения Хабибула Абдукадыр с 2019 года является одним из главных героев совместных журналистских расследований Радио «Азаттык», Центра по исследованию коррупции и организованной преступности (OCCRP) и портала Kloop.kg. Работавший с ним другой китайский предприниматель уйгурского происхождения Айеркен Саймаити рассказал о том, как грузовая компания семьи Абдукадыр незаконно обогатилась за счет серых схем при провозе товаров через Кыргызстан, а полученные с этого сотни миллионов долларов были выведены за границу. В подтверждение своих слов он предоставил сотни различных документов. По словам Саймаити, этот бизнес был бы невозможен без передачи Абдукадыром сотен тысяч долларов в качестве взяток сотрудникам кыргызской таможни, в том числе экс-зампредседателю ГТС Райымбеку Матраимову. В расследованиях также было указано то, что Матраимовы имеют общие бизнес-интересы с семьей Абдукадыр. В Кыргызстане одним из подразделений логистической сети Абдукадыр является компания «Тарим Транс», которую возглавляет Нурбек Керимбеков. В списке партии «Мекеним Кыргызстан» он значится под номером 67. Помимо прочих в этой партии значится предприниматель Канатбек Маматов, возглавляющий Федерацию футбола КР. В свое время он владел компанией «АвтоСТОлица» совместно с супругой Искендера Матраимова – Минавар Жумаевой. До декабря 2017 года «АвтоСТОлица» принадлежала «АКА Иммобилиен» ‒ компании Хабибулы Абдукадыра. Заслуживающие доверия источники «Азаттыка» называют Канатбека Маматова одним из близких друзей Райымбека Матраимова. Журналист и адвокаты Первый совместный материал «Азаттыка» о бизнесе Абдукадыра и его связях с семьей Матраимовых вышел 29 мая 2019 года. Буквально через две недели журналистка Эльнура Алканова выпустила на «5 канале» репортаж, где высказала сомнения в достоверности обнародованного расследования. В этом году, в период обострения ситуации с коронавирусом в Кыргызстане, она открыто сотрудничала с «Фондом Исмаила Матраимова». Сейчас она идет под восьмым номером в списке «Мекеним Кыргызстан». В начале этого месяца журналист Болот Темиров обнародовал расследование о приобретенных семьей Алкановой объектах недвижимости в 2019 году. Там отмечается, что за два дня до выхода ее репортажа с критикой расследования «Азаттыка», а именно 13 июня, журналистка приобрела в Бишкеке коммерческую недвижимость площадью 223,5 квадратных метра. По словам Болота Темирова, даже по самым низким ценам стоимость такого объекта в столице составит не меньше 160 тысяч долларов. Спустя примерно полгода, 25 ноября 2019 года, супруг Алкановой покупает в одном из элитных домов Бишкека квартиру площадью 126,5 квадратных метра. За четыре дня до этого было выпущено очередное совместное расследование «Азаттыка», OCCRP и «Клоопа». Интересная деталь – недвижимость была куплена у супруги бизнес-партнера Матраимовых, ныне кандидата в депутаты от партии «Мекеним Кыргызстан» Алишера Козуева. Это жилье в доме, построенном компанией «Авангард стиль», по предположению Болота Темирова, оно примерно оценивается в 90 тысяч долларов. Сама Алканова ограничилась тем, что заявила: с супругой Козуева не знакома. А поводу квартиры дала пояснения на своей странице в «Фейсбуке»: ‒ В 2019 году я стала лауреатом международной премии от фонда катарского эмира Rule of Law and Anticorruption Centre и UNODC, и мы смогли добавить часть денег из призового фонда, и наконец с помощью семьи мужа приобрели другую трехкомнатную квартиру (орфография и пунктуация автора сохранены – прим.ред). Действительно, данный фонд эмира Катара выделяет большие средства на призы. Но премию Алканова получила только через две недели после покупки квартиры. Болот Темиров завершает вышеуказанный выпуск программы на своем канале Temirov live в Youtube словами о том, что «и партии, и политики не будут отвечать за свои поступки и раскрытые преступления, а просто будут заниматься дискредитацией расследователей через подконтрольные телеканалы, через ту же Эльнуру Алканову, и для этого используют даже государственные органы». В ответ Эльнура Алканова в интервью изданию «Политклиника» обвинила Болота Темирова в том, что он «выполнил заказ, распространив однобокую информацию». При этом она отметила, что приобрести квартиру ей помогли родители, и ее муж также является выходцем из состоятельной семьи. Семья Матраимовых в конце 2019 года подала в суд иск на журналистов, требуя взыскать миллионы сомов в качестве компенсации. Защищавшие в суде интересы истцов адвокаты Канатбек Азиз и Татьяна Карыжинская также вошли в состав «Мекеним Кыргызстан» и баллотируются в парламент. Связанные с криминальным миром Таалайбек Рысалиев (Моби) Среди кандидатов в депутаты от «Мекеним Кыргызстан» есть также несколько человек, чьи имена ранее озвучивались в связи со скандалами, потасовками или криминальными историями. Один из них – Таалайбек Рысалиев. В декабре 2011 года тогдашний спикер парламента Ахматбек Келдибеков вынужден был покинуть свой пост. Перед этим в Жогорку Кенеше была создана депутатская комиссия, которая предъявила ему как минимум 11 обвинений, среди которых были факты его встречи с одним из лидеров криминального мира Камчы Кольбаевым и прием на работу в парламент представителей ОПГ (организованных преступных группировок). На тот момент вице-спикер Жогорку Кенеша Асия Сасыкбаева подчеркивала, что в законодательном органе страны работают представители ОПГ: ‒ К примеру, выяснилось, что на одной из руководящих должностей в аппарате парламента работает выходец из Токмака Таалайбек Рысалиев. Министерство внутренних дел только недавно сняло его с учета [членов ОПГ]. Однако Ахматбек Келдибеков тогда отверг все обвинения, заявив в интервью «Азаттыку»: «Я видел Камчы Кольбаева, как и вы, только в газетах». Между тем парламентская комиссия тогда представила биографию Таалайбека Рысалиева, в том числе его кличку среди представителей криминала – Моби, со ссылкой на высшее руководство МВД во главе с тогдашним министром Зарылбеком Рысалиевым. Он тогда пояснил, что на учет в их ведомстве ставятся наркобароны и представители преступного мира. «Мы говорили о Таалайбеке Рысалиеве. Почему его поставили на учет? В свое время он вымогал с торговавших в Москве трудовых мигрантов различные суммы до тысячи долларов. А потом передавал эти средства Камчы и Алманбету», ‒ цитировало тогда еще министра ВД информационное агентство АКИpress. А занимавший на тот момент должность заместителя управляющего делами Жогорку Кенеша Таалайбек Рысалиев, выступая на заседании парламента, заявил: «Я не являюсь членом ОПГ и никогда им не был». Там же он обещал, что подаст в суд на тех, кто очерняет его, но сделал он это или нет – не известно. Таким образом, в конце 2011 года он покинул свой пост вместе со спикером Келдибековым, после чего занялся бизнесом, а 25 мая 2017 года был избран заместителем председателя правления ОАО «Кыргызнефтегаз». Урматбек Самаев (Чемпион) Депутат действующего созыва Жогорку Кенеша Урматбек Самаев, известный по прозвищу Чемпион, также значится в списке партии «Мекеним Кыргызстан». Его имя фигурировало в скандальной истории с перестрелкой между двумя группировками контрабандистов, которая произошла в январе 2019 года близ города Токмака. Один из пострадавших в том происшествии заявил, что в него стрелял некий Дастан – родственник депутата Жогорку Кенеша по кличке Чемпион. Однако Канатбек Исаев, лидер фракции «Кыргызстан», по списку которой Урматбек Самаев стал депутатом, встал на его защиту, сказав, что некоторые СМИ распространяют неверную информацию и что «Самаев никогда не был членом ОПГ». Сам депутат объяснил, что прозвище Чемпион закрепилась за ним из-за его занятий спортом. Как бы там ни было, несмотря на то, что 34-летний Самаев является заместителем председателя комитета ЖК по правопорядку, борьбе с преступностью и противодействию коррупции, он не был замечен среди депутатов, которые поднимают важные и актуальные вопросы. Туганбек Чолпонбаев (Тоша) Скандалами сопровождается имя еще одного «мекенимовца», депутата Каракольского городского кенеша Туганбека Чолпонбаева по кличке Тоша Заслуживающие доверия источники «Азаттыка» в МВД заявили, что в свое время он находился в оперативной разработке у сотрудников милиции как имеющий отношение к ОПГ. О его противоречащем этике поведении и оказываемом давлении на коллег рассказывают и пишут уже несколько лет. В феврале 2020 года депутат Каракольского горкенеша Азамат Айтбаев подал в милицию заявление, что Туганбек Чолпонбаев избил его. Сам Чолпонбаев эти обвинения категорически опроверг. Спустя два дня после этой драки, 27 февраля, ГКНБ заявил, что Туганбек Чолпонбаев помимо нанесения побоев подозревается также в легализации преступных доходов и сокрытии налогов. Помимо этого спецслужбы отмечали, что в его отношении в 2016 году было возбуждено уголовное по подозрению в незаконном получении депутатского мандата, но за истечением срока давности следствие было прекращено. «Аллах Акбар, пять участков будут взорваны» На прошлых парламентских выборах, 4 октября 2015 года в три отделения милиции по городу Бишкеку один за одним поступили звонки от неизвестного. Он сообщил, что на пяти избирательных участках столицы заложены взрывные устройства. По данным, размещенным на Портале судебных актов, в ходе разбирательства подозреваемый заявил, что по телефону сказал следующее: «Дилмурат Шахдиев, Аллах Акбар, на пяти участках произойдут взрывы». По приезду на указанные участки ГКНБ не обнаружил никаких взрывчатых веществ. Спустя 15 дней после случившегося этот «телефонный террорист» был задержан. Им оказался Мирлан Маратов, занимавший пост мэра города Чолпон-Аты с 2010 по 2013 годы. По его признанию, эти звонки он делал, будучи пьяным. 18 мая 2016 года Верховный суд признал его виновным и оштрафовал на 50 тысяч сомов. В списке «Мекеним Кыргызстан» этот кандидат идет под 71 номером. Богатая партия – любимая партия? Среди баллотирующихся в парламент «Мекеним Кыргызстан» рассматривается как партия состоятельных людей. По данным ЦИК на 14 сентября, в избирательный фонд поступило более 94 млн сомов, и почти все они были израсходованы. На сегодня больше «Мекеним Кыргызстан» в своем фонде собрала лишь партия «Биримдик». Несмотря на то, что обе эти партии считаются провластными, в обществе говорят о том, что именно между этими двумя партиями растет противостояние и напряжение в регионах страны. Более того, на встрече с учителями одной из школ города Канта Чуйской области похожий внешне и голосом на Ису Омуркулова человек заявляет собравшимся, что «сейчас «Биримдик» спорит с нами». Кто-то расценил случившееся как нарушение выборного законодательства и оказание административного давления на работников бюджетной сферы. Однако сам депутат, признавшись, что встречался с педагогами, заверил, что закон не нарушал и административный ресурс не использовал. О «Мекеним Кыргызстан» публикуется различная информация, где сообщается, что «партия использует в регионах административный ресурс, раздает деньги, а офицеры таможни проводят агитацию в ее пользу в Кара-Сууйском районе». Члены партии эти сведения опровергают. Журналисты пытаются уточнить правдивость этих сообщений. Радио «Азаттык» готовит анализ списков кандидатов и других партий, которые участвуют в парламентских выборах. Редакция готова предоставить микрофон всем персонам, кто фигурирует в этом материале. NO Перевод с кыргызского. Оригинал здесь.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:23

Беларусь закрывает границы с Польшей и Литвой, охрана границы с Украиной «будет усилена»

Беларусь закрывает границы с Польшей и Литвой, охрана границы с Украиной «будет усилена», заявил Александр Лукашенко, выступая на "Форуме женщин" в Минске. Об этом сообщает белорусская служба Радио Свобода. «Хочу обратиться к народам Польши, Литвы и Украины: остановите своих сумасшедших политиков, не дайте развязаться войне! Мы не встанем на колени, даже если будем одни», – заявил Лукашенко. Лукашенко также в очередной раз отверг обвинения в фальсификации выборов: «Никакого вранья на выборах не было. Нельзя фальсифицировать выборы в 80%. Им не нужны были итоги выборов, ибо до закрытия избирательных участков они бы не стали атаковать мирную столицу. За 2,5 часа они начали эту атаку, собравшись в обеденное время», – цитирует его слова tut.by. Во время своего выступления Лукашенко также осудил резолюцию Европарламента, который в четверг решил не признавать Александра Лукашенко легитимным президентом Беларуси по истечении его нынешнего срока на посту главы государства 5 ноября 2020 года. «Мы провели в соответствии с конституцией и не нуждаемся ни в чьем признании», – сказал он. Не обошел Лукашенко стороной и тему насилия, которое применяли сотрудники силовых структур к протестующим, в том числе к тем, кто был задержан. «Они якобы кого-то избили на улице Окрестина, кого-то убили. ОМОН никогда там не дежурил, его не было в СИЗО и на улице Окрестина. Там служат солдаты внутренних войск. ОМОН, эти ребята, прорвали блицкриг под бело-красно-белыми флагами», – сказал Лукашенко, добавив, что демонстранты якобы пытались взять штурмом президентский дворец, но потерпели неудачу. Пока белорусские пограничные пункты на границах с Литвой и Польшей работают в штатном режиме Как сообщает onliner.by, по телефону Сморгонской пограничной группы, куда дозвонился журналист издания, ему ответили, что никакой информации о закрытии границы с Литвой не поступало. Пункты пропуска Гродненской пограничной группы работают в штатном режиме: «официальной информации о закрытии границы с Польшей нет».

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:25

Бывшая модель обвинила Трампа в насилии многолетней давности

Бывшая модель Эми Доррис обвинила президента США Дональда Трампа в сексуальном насилии. Об этом пишет The Guardian. По словам Доррис, инцидент произошёл в Нью-Йорке, в 1997 году, на открытом чемпионате США по теннису, где она столкнулась с Трампом. В то время он занимался бизнесом. После встречи Трамп якобы стал обнимать её. Рассказ Доррис подтвердили мать и психотерапевт, отмечает The Guardian. Адвокаты президента все обвинения в его адрес отвергают. Защита настаивает, что модель не говорила об инциденте Трампу и не сообщала о случившемся в полицию. По мнению адвокатов, обвинения со стороны модели могут быть политически мотивированы, так как о них стало известно незадолго до президентских выборов в США. Они назначены на 3 ноября. В отношении президента Трампа обвинения в сексуальных домогательствах выдвигались неоднократно. Скандал во время прошлых выборов вызвала аудиозапись, на которой Трамп хвастается, что может себе позволить трогать женщин, поскольку является звездой. Тогда Трамп извинился за свои слова.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:26

Партиялар сунуштаган «экономикалык кереметтер»

Парламенттик шайлоого катышып жаткан партиялардын программасы бир сыйра жарыяланып бүттү. Адистер жана шайлоочулар андагы багыттарды колу жетишинче талдап жатышат. Бул жолу «Азаттык» саясий жарышка түшкөн топтордун экономиканы өнүктүрүүгө байланыштуу сунуштары жана убадалары тууралуу сөз кылмакчы. Жаңы секириктер парады Биз темабызга Борбордук шайлоо комиссиясынын talapker.shailoo.gov.kg сайтында жарыяланган партиялардын программаларын негиз кылып алдык. Буга кошумча партия өкүлдөрүнүн КТРК телеканалы аркылуу жасалган кайрылууларын мисалга тартмакчыбыз. Демек, алгач эң көп резонанс жараткан экономикалык идеялардан баштайлы. Бул жагынан алганда «Республика» партиясы менен «Кыргызстан» партиясы алдына ат салдырган жок. Маселен, «Республика» өлкөнүн ички дүң өнүмүндө (ИДӨ) жылына 15 пайыздан өсүүнү камсыз кыларын, жарандардын айлыгына жылына 4 миң сомдон кошуп турарын, 200дөн ашуун жаңы ишкана ачарын, насыянын үстөгүн 5-6% түшүрө турганын билдирүүдө. «Республика» партиясынын лидери Мирлан Жээнчороев муну өз кайрылуусунда да айтты: «Бизге жаңы технологиялар керек. Айыл чарба насыяларын биз 5% чейин төмөндөтөбүз. Мамлекеттик ипотекалык насыя 6 пайыздан көп болбойт. Дарыгерлер менен мугалимдерге ипотеканын баштапкы төлөмдөрүн жоёбуз», - деди. Маалымат үчүн айта кетсек, акыркы он жылдан бери Кыргызстандын ИДӨсүнүн өсүү темпи 4-5 пайыздын тегерегинде гана кармалып келди. Экономисттер бул жагдай жөн гана инерция экенин айтып, жагдай өнүгүүнүн белгиси эмес дешет. Быйыл коронавируска байланыштуу бул көрсөткүч тескерисинче 10% артка кетери болжолдонгон. Ошол себептүү жылына «15% өсүш» деген убадага ишенүү кыйынга турат. Мамлекеттик ипотекалык компанияда азыр 4-5 миңдей адам кезекте турары, бюджеттин каражаты жетишпей, сырттан алынган акча да көбүнө жетпей жатканы маалым. Ал эми маянага акча кошуу жылына дефицит менен кабыл алынып жаткан кыргыз бюджети үчүн канчалык реалдуу деген суроо жаралат. «Кыргызстан» партиясында "жаңы секириктер" мындан да арбын. Бул партия жашыл экономиканы жолго коёрун, фермерлерди кооперативдерге бириктирерин, мигранттарды инвестор катары пайдаланарын, туристтерди көбөйтөрүн билдирүүдө. Мындай караганда алдыңкы аталган эки ишти айрым ишкерлер парламентке барбай эле аткарып жатышат. Мигрантты инвестор деп атаганын көбү түшүнбөй калышты. Анткени сыртта иштеген миллиондой кыргызстандыктын кайсы бир бөлүгү эле жетиштүү киреше таппаса, калганы айылда үй-бүлөсүн араң багып жатканы белгилүү. Туристтердин көбөйүшү болсо таптакыр башка нерселер менен байланыштуу. «Республика» партиясы да, «Кыргызстан» партиясы да «жылына жүздөгөн ишканаларды ачабыз» деген ураандары менен белгилүү. Бул партиялар мурдагы шайлоолордо да ушундай убада кылган, бирок анын жыйынтыгын кыргызстандыктар байкаган жок. Анүстүнө ишкана ачууга мүмкүнчүлүк болсо, аны депутат болбой деле ачууга эмнеге болбосун? Ансыз да мыйзам боюнча депутаттар эч бир ишканада кожоюн болбошу шарт эмеспи. «Кыргызстан» партиясы салыктарды максималдуу кыскартарын, «Республика» партиясы бир эле жүгүртүүгө гана салыкты (налог на оборот) калтырарын айтууда. Бул жер казынасын пайдалануу тармагынан сырткары бардык тармактарга тиешелүү болот экен. Баса, ушундай эле «бир өлкө, бир салык» идеясы менен «Мекеним Кыргызстан» партиясы да чыккан жана алар да жүгүртүүдөн гана салык алууну колдоп жатат. Экономика министринин мурдагы орун басары Дастан Кадыров муну реалдуу эмес деп эсептейт: «Бул ишке ашпаган демилге. Дүйнө жүзүндө андай практика жок. Ооба, жүгүртүүгө салык АКШ, Сингапур, Гонконг, Жапония сыяктуу мамлекеттерде бар. Бирок аларда аны менен кошо башка салыктар деле жоюлган эмес. Европа, КМШ мамлекеттеринде кошумча нарк салыгы (КНС - НДС) иштетилет. Маселен, Грузия салыгын азайткандардын ичинен эң алдыда турган мамлекет деп саналат, бирок аларда да алты салык бар. Бизде азыр сегиз салык бар. Мунун ичинен акцизди алып салганга болбойт, КНСти жоё албайсың, жер салыгы жана башка салыктар бар. КНС бул салыштырмалуу калыс салык, товарыңа канча баа кошсоң ошончо төлөйсүң. Эгер бизде жүгүртүүгө салык коюлса, коррупцияга жана калыссыздыкка алып келет. Анткени ишкерлери биринчиден, жүгүртүүнү жашырганга өтүшөт. Экинчиден, чекене сатыкта 25-100% чейин кошот, аларга төлөш жеңилирээк болот. Дүң саткандар 5-10% кошот, алардын жүгүртүүсүнө 5-10% салык коюп койсоң, алар төлөй албай калат. Негизи салыкты пайда түшкөндөн кийин төлөш керек». «Мекеним Кыргызстан» партиясы жогорудагы идеясынан сырткары алдыңкы он жылдыкта орто жана чакан бизнести өнүктүрө турганын, бизнести каттоону таптакыр жеңилдетерин, жашыл ишкерликке басым жасарын, туризм, айыл чарба жана кайра иштетүүнү колдоого аларын, көмүскө экономиканы ачыкка чыгарарын убада кылууда. «Мекеним Кыргызстан», «Кыргызстан» партиялары өз программаларында «кен байлыктары - элге», «кендерди жамааттарда адилеттүү бөлүштүрүү» деген сыяктуу чакырыктарды таштады. Бул жагынан «Ыйман нуру» партиясы чоң билдирүү менен чыгып, кендерден түшкөн акчаны ар бир жарандын банктык эсебине түшө тургандай шарт түзүүнү демилгелөөдө. «Ыйман нуру» партиясынын талапкери Чыңгыз Макешовду угалы. «Кыргызстандын кен байлыктары жана жер казынасы элге таандык! Биз иштетилген жерлерден каражаттарды бөлүштүрүүнүн жана алуунун деталдуу механизмин мыйзамдуу түрдө өзгөртүп, оңдойбуз. Кыргызстанда төрөлгөн ар бир адамдын өзүнүн жеке эсебине кен иштетүүдөн акча түшүп турушу керек! Кен байлыктардан кирешени олигархтар эмес, ар бир жаран алышы керек. Кыргызстанда 2700 алтын чыгаруучу жер бар. Эки миң тоннадан ашык алтын. Ага ылайык, ар бир жаранга 1500 миллион сомдон туура келет». Кыргызстанда жалпы кен тармагынан жылына 10-12 млрд. сомдой киреше түшөрү белгилүү жана ал бюджетке кетет. Биринчиден, аны кескин көбөйтүп жиберүү азыр анчалык реалдуу эместей, экинчиден, бул акчаны жеке колго берсе кайра эле бюджет эңшерилип калбайбы. «Ыйман нуру» муну менен кошо жаңы инвестициялык долбоорлор аркылуу жүз миңдеген жумуш орундарды түзөрүн, натыйжада ИДӨнү эки эсеге өстүрөрүн, банк системасын реформа кыларына ишендиргиси келет. ЕАЭБ, айыл чарба жана IT Партиялар арасында бир уюмдагы өнөктөш өлкөлөр менен экономикалык кызматташууга байланыштуу убадалар көп экени байкалат. Маселен, «Кыргызстан» партиясы Евразия Экономикалык Биримдикке мүчөлүктүн мүмкүнчүлүктөрүн 100% пайдалануу жана Евробиримдик берген «ВСП+» - Жалпы жеңилдиктер системасын колдонууну жакшыртуу жөнүндө да убада берүүдө. Бишкек ЕАЭБге 2015-жылы кирсе, Евробиримдиктин жеңилдигин 2016-жылы алган. Бирок өлкө бул жеңилдиктерди ушул алты жылда деле жыргатып пайдаланган жок. Ага карабай бул жагынан «Экономикалык эркиндик» деген ураанды карманган «Замандаш» партиясы да алар бийликке келсе, Кыргызстан ЕАЭБдин ичинде татыктуу орунга ээ болоруна ишарат кылат. Бул партия башка өлкөрлөрдүн рыногун «экологиялык таза азык-түлүк жана эл керектөөчү товарларды өндүрүү» менен багынтса болорун, «венчурдук» же «илимий тобокелчи» бизнести өнүктүрөрүн да билдирет. Серепчи Марат Мүсүралиев экономиканы бир эле ЕАЭБге байлап алуу орунсуз деп эсептейт: «Реалдуулукта Кыргызстан күчсүз болуп жатабыз. Бир нерсе болсо эле чек араны жаап салышат. Эмне кылып жатышат ошол мезгилде? Орусияга, Казакстанга эч кандай рычагыбыз жок. Теңата биримдик эмеспиз. Ошондуктан жакын арада бул уюмда 100% укугубузду пайдалануу жана тең укуктуу болорубуз реалдуу эмес го. Мунун баары ошол өнөктөш өлкөлөрдүн лидерлеринин маанайынан көз каранды. Ошол себептүү биз бир эле ЕАЭБ менен эмес, башка өлкөлөр менен да соода-сатыгыбызды, экономикалык катышыбызды күчөтө беришибиз керек». Ооба, адатта ЕАЭБдеги чектөөлөргө карата Кыргызстанда нааразылыктар көп. Уюмдагы Орусия, Казакстан, Беларус жана Армения менен соода кыскарып баратканы белгилүү. 2020-жылдын январь-июль айларында эле Кыргызстандын ЕАЭБнын мүчө-мамлекеттери менен өз ара соодасынын көлөмү 17,9 пайызга азайды. «Жаңы дем» аттуу ураан менен чыккан «Ата Мекен» партиясы шайлоодо алар утуп чыкса, «экономика да жаңы дем аларын» маалымдайт. Бул топ сарамжал экономикага өтөрүн, өнөр жайды артыкчылык кылып аларын, сырткы экономикалык ишмердүүлүктү либералдаштырарын, башка өлкөлөр менен кош салыкты жоёрун убада кылат. Партия ошондой эле ишкерлерге колдоо жасачу Өнүгүү банкын түзөрүн, Импорттун ордун алмаштыруу программасын ишке саларын, Инвестициялык кодексти иштеп чыгарын, үй-бүлөлүк жана улуттук өнөрлөргө арналган мамлекеттик программаны баштай турганын жана айыл чарбасына басым жасай турганын программасында көрсөткөн. «Ата Мекен» мындан сырткары электрондук валюталарга уруксат берерин, Google, Amazon сыяктуу ири компаниялардын дата-борборлорун өлкөгө тартарын жана IT технологияны өнүктүрөрүн кошумчалайт. Бул партия да «жашыл экономиканы өнүктүрүү» позициясын карманууда. «Ооганстан согушунун ардагерлери жана ушул сыяктуу кагышууларга катышкандардын саясий партиясы» өнөр жай жана агрардык секторду өнүктүрүүгө күч жумшап, багбандардын жана дыйкандардын өндүрүмүн калыс баада сатылуусуна шарт түзүп берерин айтууда. Анын ичинде жашылча жана мөмө-жемиштер, эт, сүт, жүн, тери жана башка нерселер кеп болуп жатат. Партиянын лидери Акбөкөн Таштанбеков өз кайрылуусунда буларга токтолгон: «1990-жылдарга чейинки айыл чарбаны толугу менен жок кылышты. Асыл тукум мал чарбалары жана үрөн чарбалары жоюлду. Ушунун баарын калыбына келтирүү керек. Сүт суудан да арзан, жөн эле агып жаткан суу 24 сомдон болсо, сүттү 12 сомдон 15 сомго чейин сатып алышат. Коронавирус учурунда ал тургай көлдө сүт 8 сомго чейин түштү. Бул калыс эмес баа, талап-тоноочулук. Сүттүн наркы кеминде 25 сом туруш керек, биз программабызда ушул нерсеге жетишебиз. Муну үчүн кайра иштетүүчү комбинаттарды курабыз жана ал комбинаттарга элге караштуу болушу шарт. Ошондо сүт да, эт да, башка айыл чарба азыктарына да калыс баа коюлат. Биз муну менен кошо экономиканы жеп жаткан «ортомчулар армиясын» түп-тамырынан жок кылабыз». «Реформа» партиясы Экономиканы мамлекеттин ашыкча кийлигишүүсүнөн бошотууну жана бардык социалдык чегерүүлөрдү 10% социалдык салык менен алмаштырууну убада кылат. Алар салыктык башкарууну түп-тамырынан жөнөкөйлөтүүнү, бирдиктүү салык киргизүүнү, кыйыр салыктарды азайтууну, бизнеске карата бюрократияны жоюуну сунуштайт. Партия ошондо эле дүйнөдөгү эң эркин жана ачык виза режимин киргизүү, эл аралык аэропортторду дүйнөнүн алдыңкы операторлоруна - башкаруучу компанияларга өткөрүп берүүнү, электр энергиясын сатууда монополияны жок кылуу жана кайра иштетүү тармагын өнүктүрүү багытында иш алып барууга ниет кылат. «Бир Бол» партиясы социалдык-экономикалык өнүгүүнүн натыйжалуу программаларын иштеп чыгарын жана бул жааттагы иштерин ошонун негизинде аткарарын билдирүүдө. Иш катары – ИДӨнү эки эсе көбөйтүү жана өлкөнүн бюджетинин тартыштыгын 3% чейин кыскартуу, экономикада чакан жана орто бизнестин үлүшүн 70% чейин жеткирүүнү атайт. Муну менен катар фискалдык реформа жүргүзөрүн, салыкты кирешеге эмес, чыгашага карата аларын, инвесторлорду беш жылга салыктан бошоторун, туризм тармагында кошумча нарк салыгын жоёрун жана тейлөө тармактарына мүлк салыгын кыскартарын убада кылууда. Бирок бул жерде логика кайрадан эле «эгер салыктар азайса анда, бюджет кантип толтурулат?» деген айланкөчөк суроого келип такалат. Абстракция жана жалпы кеп «Евразиялык тандоо» жана «Демократиялык социализм» деген ураандарды карманып жаткан «Биримдик» партиясынын программасында экономикага байланыштуу так көз караштар конкреттүү берилген эмес. Бул саясий топтун платформасындагы «экономика» деген пунктта партия «өнөр жай, энергетика, айыл чарба, курулуш, транспорт тармактарын модернизациялоону жөнгө сала турган, экономиканын чийки зат мүнөзүн жоюуга, ишкердикти жана жеке бизнести өнүктүрүүгө көмөктөшүүчү экономикалык программаны иштеп чыгууну өтө маанилүү деп эсептей турганы» гана жазылган. Бул партия экономикада санариптешүүнү колго алып, «электрондук мамлекетти өнүктүрүүнү максат кылат. Ушул жерден бизге экономист Эркин Абдразаков кепке кошулду. «Бийликтин партиясы деп айтылып жаткан «Биримдик» «Кыргызстан Евразиянын жүрөгү» деп чыгып алыптыр. Каяктагы жүрөгү? Евразияда эң артында калды го. «Бир бол» партиясы болсо мурда «Илбирстин секириги» деген программасынан кайтыптыр. Анысын аткарган деле жок, эми кайра жаңы программа менен чыгып жатат. Жалпы алганда эски чакырылыштан жүздөй депутат, партияларга бөлүнүп алып, кайра эле келатышат. Парламенттик башкаруу деген менен бизде партиялык түзүлүш жок, өнүккөн эмес. Программаларынын бардыгы эптеп депутат болууну гана көздөгөн программалар. Мени эч кимисинин программасы канааттандырган жок». «Ордо» партиясынын программасы «керек, зарыл, кажет» деген сөз айкаштары менен берилген. Кыскасы «каржы, насыя саясатында көз карандысыздыкка», «экономикада катуу көзөмөлгө», «кенди иштетүү жырткычтык менен эксплуатациялоого жол бербөөгө», «насыяларды түшүрүүгө», «чет элдик биргелешкен долбоорлорду түзүүгө», «ички инвестициялардын үлүшүн көбөйтүүгө», «пландалган экономикага» жана башка нерселерге «жетишүүбүз керек» экен. «Мекен Ынтымагы» партиясы «Кыргызстанды саясий- экономикалык туңгуюктан алып чыгарын», «жаңы экономикалык багытты ишке ашырарын», «көмүскө экономиканы ачыкка чыгарарын», «жогорку багыттагы экономикалык долбоорлорду ишке ашырарын», «жаңы жумуш орундарын камсыздап, мигранттарды мекенине кайтарарын», «айыл чарба азыктарын эл аралык базарга алып чыгарын», «жеңил өнөр жайын колдоого аларын» билдирет. Бул партия «кошумча нарк салыгын кыскартууну» жана «экономикалык жеңилдиктер аймагын түзүүнү» да демилгелейт. Бул жерден биз Кыргызстанда азыр беш экономикалык аймак бар экенин жана ал жерде азыр инвесторлор «нааразы болуп, качып» жатканын эскертип койгубуз келет. «Чоң казат» партиясы «Улуттун өнүгүү стратегиясы» аттуу программанын алкагында «Улуттук экономика» деген түшүнүктү сунуштайт. Анда «коомдук менчиктин формаларын кеңири жайылтып, жарандардын жеке менчикке болгон укугун чечип, материалдык өндүрүш тармагын өнүктүрүү зарылдыгы» көрсөтүлгөнү менен эмне иштер аткарылары жазылган эмес. «Чоң казаттын» лидери Максат Мамыткановдун кайрылуусунан кыска угуп алалы: «Биздин экономикабыз чоң кризиске такалды. Пандемиядан андан бешбетер катуу соккуга кабылды. Ушуну менен буга чейин иштеп келген базар экономикасы кыйрады. Ошону үчүн биз жаңы экономикалык стратегияны сунуштайбыз. «Чоң казатта» ошондой стратегиялар бар». «Мекенчил» партиясынын программасында «кен байлыктарды, суу ресурстарды жана энергетиканы системалык башкарууну» жолго коюп, бул тармактарда уурулукту токтоторун, «банктык-насыялык саясатты элдин пайдасына бурарын», «бажы төлөмүн көбөйтөрүн» келтирет. Бирок аны кантип ишке ашырары көрсөтүлгөн эмес. «Бүтүн Кыргызстан» партиясы «чийки заттарды эмес, даяр продукцияларды экспорттоого», «ишканаларга ыңгайлуу шарттарды түзүүгө жана криминалдан коргоого», «фермерлерди колдоого» жана башка нерселерге көңүл бурарын белгилейт. Бул партиянын лидери Адахан Мадумаров КТРКдагы кайрылуусунда да «экономикадан мурда ыйман жана маданият» биринчи кезекте экенин айткан эле. «Социал-демократтар» партиясы «жүргүнчү жана жүк ташуу чөйрөсүндө эл аралык транспорттук борбор болуу үчүн шарттарды түзүү», «алыскы аймактарга жеңилдетилген салык киргизүү», «электрондук салык киргизүүнү», «ишкерлерге жардам берүүнү», «инвесторлорго кепилдиктерди берүүнү», «бажыга электрондук көзөмөл орнотууну» убада кылат. Кайра Эркин Абдразаковго сөз берели. «Кеп болгон программалардын чети да ишке ашпайт. Себеби биринчиден, бул партиялардын көбү өтөбү же жокпу белгисиз. Экинчиден, мамлекеттик карыз 5 млрд. доллардан ашып кетти, ички бюджеттик дефицитибиз 20-30 млрд. сом болуп жатат. Ушундай кыйын мезгилде кайсы программаларды, кантип аткарышат? Бир жагынан «сүйүнчү беребиз» дейт, экинчи жагынан «салыкты кыскартабыз» дейт, бири «салыкты кыскартам» дейт, кайра «айлык көбөйөт» дейт. Бюджетте акча жок болсо эмнени беришет? «Пенсияны, жөлөкпулду көбөйтөм» деп оозуна батышынча айтып жатышат, президентибиз баш болуп ошенткен, кайсы акча менен бересиңер аны? Билбейм, түшүнбөйм, ойду-тоону сүйлөп жатышат, кайсы экономист, кайсы адистер менен кеңешип, ушундай убадаларды берип жатышат». 4-октябрдагы парламенттик шайлоого катышуу ниетин билдирген 16 партиянын программаларында экономикадан башка багыттар да өзүнчө жазылган. Бирок ал айрымдарында ал бөлүктөр деле абстракциялуу берилип калган учурлар арбын.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:26

Матраимовдун аты аталган телетаймаш

Мамлекеттик телеканалдарда депутаттыкка талапкерлердин телетаймаштары уланууда. Медиа айдыңда бул жолку дебаттар мазмуну супсак жана талапкерлердин курч, кайчы пикирлери аз телетаймаштар катары бааланып жатат. Талапкерлердин телетаймаштары эки мамлекеттик канал - КТРК менен ЭлТРде өткөрүлүүдө. Көрөрман талапкердин жаттап алган жалындуу сөздөрүнөн, кооз жазылган программасынан сырткары бийликке сын айта алабы, жемкорлордун атын атайбы дегендей позициясына карап баа берип жаткан кези. Журналисттик иликтөөлөрдө аты аталган мурдагы бажы аткаминери Райымбек Матраимовдун ишмердиги да буга чейинки өткөн дебаттарда талашка жем таштаган темалардын бири болду. Алгач 14-сентябрда КТРКда жаш талапкерлердин телетаймашында «Реформа» партиясынан талапкер болгон Эркин Нурбаев мурдагы бажычынын атын атады. Ал «Мекен Ынтымагы» партиясынын өкүлү Мухаммед Агибаевге: «Райымбек Матраимов боюнча позицияңыз кандай?», - деп суроо салган. «Жел болбосо чөптүн башы кыймылдабайт демекчи, көп сөздөр айтылып жүрөт. Кайсынысы чын, кайсынысы калп экенин эл өзү талдап, көрүп билип турат. Биздин көз карашыбыз терс экенин билесиз», - деп жооп берди «Мекен Ынтымагы» партиясынын талапкери Мухаммед Агибаев. Ушул эле телеканалдын 16-сентябрда өткөн жаштар арасындагы дебатында мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин тарапташтары талапкер болуп бараткан «Социал-демократтар» партиясынын өкүлү Темирлан Султанбеков бийликти кескин сындап, президентти «мурдагы бажы аткаминери Райымбек Матраимовду калкалап жатат» деп айыптады. Ал эми «Республика» партиясынан жаштардын өкүлү катары келген Аяз Баетов өз сөзүндө шайлоого коррупционерлер менен аткезчилердин партиясы да ат салышып жатканын белгиледи. «Социал-демократтардын» өкүлү Султанбеков Баетовду арасында коррупционерлер бар партиянын атын ачык айтууга чакырды. Бул суроо эки талапкердин талашына себеп болду. Баетов: - «Партиянын атын атаңыз» деп жатасыз. Шайлоо мыйзамында жазылып турат. Соттун чечими жок сөз айтса, шайлоодон четтетүүгө себеп болот. Сиз юридикалык мүмкүн болбогон нерсеге түртүп жатасыз. Султанбеков: - Шайлоо мыйзамдарында жазылып турат. Талапкер өз пикирин айтууга укуктуу. «Социал-демократтардын» талапкери Темирлан Султанбеков азыркы бийликке жана мурдагы бажы кызматкерине каршы дооматын 17-ноябрда ЭлТР каналындагы телетаймашта да кайталады: «Кыргыз Республикасынын легитимсиз президенти Сооронбай Жээнбеков Райымбек Матраимовдун тилине кирип алып, кыргыз элин эмес, үй-бүлөсүн ойлоп калды». Анткен менен ушул эле таймашта «Реформа» партиясынын лидери Клара Сооронкулова бажы тармагындагы коррупциянын гүлдөшүнө «Социал-демократтардын» түптөөчүсү болгон мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин таасирин да эске салды: «Сиз бардык жоопкерчиликти азыркы президентке жүктөп жатасыз. Райымдын схемасы Атамбаевдин учурунда да болгон. Болгону сиздин кумир кызматтан кеткенден кийин ал иштер ачылып калгандыр. Эмнеге силер буларды азыркы президентке чаптап жатасыңар? Райымбек Матраимов сиздин кумириңиз бийликте турганда Мамлекеттик бажы кызматынын төрагасынын орун басары болуп иштеген». Кызыгы, бийликке кескин сын айтылган дебаттардын бири катары саналып жаткан ЭлТРдин 17-ноябрдагы түз эфирдеги видеосу телеканалдын «Фейсбуктагы» баракчасынан өчүп калганы белгилүү болду. Муну телеканалдын жетекчилиги техникалык ката деп түшүндүрдү. Жогорудагы телетаймаштарда талкуу жараткан темалардын бирине айланган Мамлекеттик бажы кызматынын төрагасынын орун басары Райымбек Матраимов бажы тармагындагы коррупция жөнүндөгү журналисттик иликтөөлөрдө аты аталып жүрөт. Бирок Матраимовдор коррупциялык иштерге аралашпаганын айтып, иликтөөнү чыгарган басылмалар менен соттошууда. Райымбек Матраимовдун агасы, «Мекеним Кыргызстан» партиясынан шайлоого бараткан депутат Искендер Матраимов жогорудагы сынды курулай каралоо катары баалады: «Эмнеге биз менен эле өздөрүн пиар кылып жатышат, билбейм. Райымбек Матраимов үч жылдан бери мамлекеттик кызматта иштебейт. Жумуштан туура эмес алынганын соттон тастыктап, бирок кызматта кайтып келген эмес. Бардык нерсени жабыштыра берген туурабы? Кудайды караш керек». «Социал-демократтардын» талапкери Темирлан Султанбековдун бийликке карата айткан сынына президенттик аппарат да жооп бере элек. Шайлоого катышууга катталган 16 партиянын талапкерлери ЭлТР каналындагы телетаймаштарда эл сынынан өтүүдө. Алардын көпчүлүгү азыркы бийликтин саясатына каршы чыгарын же колдой турганын ачык айткан жок. Ошондой эле телетаймаштагы талапкерлердин билдирүүлөрү деле коомчулуктун кызуу талкуусуна алынбады. Журналист Кайыргүл Урумканова телетаймаштардын коррупцияга байланышкан бир-эки темага гана байланып, жалпы жолунан маңызсыз, супсак өтүп жатканын талапкерлердин деңгээли менен байланыштырды: «Чынында ар бир талапкер өзүнүн каршылашына даярданып барышы керек. Азыркы дебаттар - алып баруучу менен талапкердин эле суроо-жообу. Кайым айтышуу деле болбошу керек. Бири-бирине курч суроолорду берип, идеяны талашып, талкуулашы керек. Парламентке барса элдин талабын кантип жеткирет?» Таймаштарды уюштуруу форматы, алып баруучулардын суроолору боюнча сын-пикир дебаттар башталганда эле айтылган. Телетаймаштын алып баруучулары элден келген суроо катары миграция, дин, экономика сыяктуу темаларды жалпылаштырып берип жатышат. Азырынча КТРКдагы негизги дебаттардын датасы билине элек. Медиа айдыңындагылар айрыкча бийликчил менен оппозиячыл көз караштагы партиялардын таймашын күтүп жатышкан кези. Жогорку Кеңештин 120 депутаттан турган VII чакырылышына депутаттарды шайлоо 4-октябрга дайындалган. Ага 16 партия ат салышууда. Шайлоо алдындагы үгүт өнөктүгү 4-сентябрда башталган.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:27

БУУ Беларустагы кырдаалга байланыштуу резолюция кабыл алды

Улуттар Уюмунун Адам укуктары боюнча кеңеши Беларустагы демонстрациялар маалында адам укуктары бузулган жагдайларды кылдат иликтөө боюнча Евробиримдик сунуштаган резолюцияны 18-сентябрда кабыл алды. Женевада өткөн жыйынга 47 мамлекет катышып, алардын 23ү документти колдоп, экөө каршы чыкты. 22 мамлекет добуш берген жок. Орусия добуш берүү укугуна ээ болбогондуктан, резолюцияга 17 өзгөртүү киргизүүнү сунуштады. Алардын бири да колдоо таппады. БУУнун адам укуктары боюнча башкы комиссары Мишель Бачелетке Беларустагы кырдаалга кылдат көз салып, жыл соңуна чейин өз сунуштарын берүү боюнча ыйгарым укуктары тапшырылды. Жыйындагыларга видеобайланыш аркылуу кайрылган беларус оппозициясынын лидери Светлана Тихановская Беларус бийлигин демонстранттарга зомбулук көрсөтүүнү токтотууга, жаңы эркин жана адилеттүү президенттик шайлоо өткөрүүгө чакырды. «Мен дагы бир ирет биз бийлик менен сүйлөшүүгө жана өлкөбүздөгү кризисти чечүүнүн тынчтык жолун издөөгө даяр экенибизди баса белгилегим келет», - деди Тихановская. Беларуста 9-августта өткөн президенттик шайлоодо өлкөнү 26 жылдан бери башкарып келген Александр Лукашенконун жеңгени расмий жарыяланган. Добуш берүүнүн жыйынтыгын таануудан баш тарткан оппозициянын тарапташтары ошондон бери каршылык акцияларына чыгып келет. Күч түзүмдөрүнүн өкүлдөрү жүздөгөн демонстранттарды камап, аларды кыйноого алганы маалым болгон.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:27

Боршайком спикер Жумабековго "боор тартты"

Борбордук шайлоо комиссиясына (БШК) караштуу маалымдоо жана үгүт иштерин көзөмөлдөө боюнча жумушчу топ Жогорку Кеңештин төрагасы Дастанбек Жумабековдун парламенттик шайлоого "талапкер" деген макамын жокко чыгарууну сунуш кылган. 18-сентябрда бул сунуш БШКнын жыйынында каралып, колдоо тапкан жок. Боршайком «Кыргызстан» партиясына шайлоо эрежесин сактоону эскертти.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:27

АКШ карасуулук Камит Савайдын көзү менен

Камит Савай - кесиби боюнча электрондук инженер, техника илимдеринин кандидаты. Сегиз жылдан бери АКШнын Вашингтон штатындагы Сиэтл шаарында үй-бүлөсү менен жашайт. Убагында Бишкектеги Политехникалык институтта мурдагы президент Аскар Акаев менен бир кафедрада иштеген. - Сиздин өнөрүңүз, талантыңыз көп экен, «Кыргызым» деген китебиңизди окуп калдык. Сиз анда кыргыздардын кулк-мүнөзү, каада-салты, жүрүм-туруму, баскан-турганы жөнүндө баарын жиликтеп, ар бир облуста жашаган элди эле эмес, райондордо жашаган элдерге чейин баарын таасын сүрөттөптүрсүз. Бир жагынан сатиралык да талантыңыз бар экен, окуп атып күлөсүң. Бул этнографиялык же социологиялык темаларга кандайча кызыгып калдыңыз? - Китеп жазууга кызыгуум, менимче, алыс жакта жашап жүргөндө мекенге болгон сагынычтан улам пайда болду деп ойлойм. Анткени, Кыргызстанда жашап жүргөндө мен эч нерсе жазган эмесмин, күндөлүк жумуш менен алек болуп андайды этибар деле алган эмесмин. Анан алыс жерде жүргөндө өзүбүздүн элибизге, улутубузга, маданиятыбызга, тарыхыбызга болгон кызыгуу пайда болду деп ойлойм. Ошол себептен Америкага келгенден баштап жаза баштадым. - Америкада жашап жатканда тегерегиңиздеги эл менен салыштырып, алардын каада-салтын, жашоо-турмушун үйрөнүп, анан кыргыздардын жакшы-жаман да жактары оркоюп көрүнө баштаса керек? Ошондо америкалыктарга кыргыздар жөнүндө айтып берсеңиз, кээде алар таң калып, кээде биздин элдин да жакшы жактарын үйрөнө турган сапаттары бар бекен? - Кээде мен жумуштагылар же достор менен сүйлөшүп калганда таң калышат. Алар биздин достукка бекемдигибизге, үй-бүлөдөгү ынтымакка, тууганчылдыкка жакын келерибизди аябай баалашат. Анткени Америкада ар бир киши өзүнүн жеке жашоосу менен чектелип, индивидуалдуулукка басым жасалат. Достукта, туугандар менен мамиледе көп жазылбаган чектөөлөр бар, катуу кийлигише бербейт, баарына. Биздеги дос, тууган десе жанын бере тургандай нерсе буларда жок. - Ал эми биз алардан үйрөнө турган кандай жактарын байкадыңыз? - Албетте, үйрөнчү көп нерсе бар. Мисалы, мыйзамдуулук. Бардыгы мыйзамдын чегинде гана аткарылат. Биздикилердей болуп бийликке акарат келтирип, тартип бузуп, «боло берет да» деген сыяктуу көрүнүштөр бул жерде жок. Бизде мыйзам менен иши жок, же аны буйтап өтүп башка жолун табалы деген адат бар эмеспи, бул жакта андай жок, мыйзамдарды сыйлашат. Анан дагы бир айта кетчү нерсе - бул тазалык. Жаратылышка чыгасыңбы же шаарда болосуңбу, ар кайсы жерде чачылып жаткан желим баштык, шише, башка таштандыны көрбөйсүң. Тазалыкка жакшы көңүл бурулат. - Билл Клинтон президент болуп турганда Моника Левински менен көңүлдөш мамилесине байланыштуу чатак чыкканда америкалыктар ошол маселени, президенттин жеке мамилесин Конгресске чыгарып импичментке чейин барышпадыбы. А биздин мурдагы Советтер Союзуна кирген өлкөлөр - Орусия, Кыргызстан жана башкалар таң калып, «ушул америкалыктардын президенттин жеке турмушу менен эмне иши бар, кызык экен» деп атышты. Андан башка дагы салык декларациясын тапшыруу убагы келгенде, жылына бир жолу 18 жаштан тартып улгайган пенсионерлерге чейин баары жыл ичинде тапкан кирешеси, короткон акчасы, төлөнчү салыгы тууралуу өкмөткө отчёт беришет. Ал баары үчүн өзгөрүлгүс эреже болуп калган. - Бул ачык-айкын маалымат. Мамлекеттин жараны өзүнүн милдетин, вазыйпасын так аткарбаса ал жазага тартылат, ошондуктан алар мындайга жоопкерчиликтүү мамиле жасашат. Айрыкча мамлекеттик, коомдук ишмерлердин баскан-турганы, айткан-дегени элдин катуу көзөмөлүндө, алар мыйзамдарды башкалардан катуу сакташы керек. - Америкада да, Кыргызстандагыдай азыр саясат кайнап атпайбы. Силерде шайлоо ноябрда болсо бизде октябрда, элдин баарынын сүйлөгөнү саясат. Анан мен да жакында кыдырып келип таң калып калдым. Портленд шаарында, бир эле көчөдө расизмге каршы митинг болуп, эл чогулуп алып бийликти сындап кыйкырып жатса, 200 метрдей ары жакта дарыяда яхталарын шуулдатып «Trump, Keep America Great» деп, «Американы азыркыдай улуу өлкө бойдон сактап кал» деген сөздөрдү жазып алып ары-бери айдап жүрүшөт. Эмне үчүн ал жакта саясат аябай кайнап кетти? Же дайыма эле шайлоо учурунда ушундай бекен? - Менимче, өткөн шайлоодо мынчалык болгон эмес. Быйыл ошол афроамерикалык жаран Жорж Флойддун өлүмү, мамлекеттик полициянын катаал чара колдонгонуна каршы болгон акциялар көп болуп кетти. Кээ бирлери айтат, «мындай нерсе болуп келген, боло берет» деп. Афроамерикалыктарга карата мамиледе кайсы бир деңгээлде ушул маселе бар экени ачык-айкын болуп калды. Негизи шайлоо Кыргызстанга салыштырмалуу тынч өтөт. Кыргызстанда эл абдан саясатташып кеткен, эки кишинин башы кошулса саясатты талкуулашат. Менин Кыргызстандагы абамдын мектеп жашындагы кичинекей баласы телефондон: «Кандайсыз, быйыл силерде ким президент болот, Трамп утабы же Байденби?», - деп сураса таң калам. Алыскы айылда жашаган кичинекей бала да АКШнын саясатына кызыгат. Америкалыктар адатта эс алганы, туулган күн, майрам, же дагы башка себептерден улам чогулуп калса, ич ара саясатты сүйлөшө бербейт. Талкуулагандары көбүнчө жашоо-турмушка байланыштуу маселелер, спорт, экономика, кино же дагы башка нерселер. Спортко абдан кызыгышат. - Америкадагы кыргыз мигранттардан расалык басмырлоого туш болгон-болбогонун сурасам, андай учур жок экенин айтышты. Ошентсе да азиялыктарга карата кандайдыр бир стереотиптер бар да, айта кетсеңиз? - Вашингтон штатында Азия элдери аябай көп. Расмий маалыматтар боюнча 12-13% деп айтылат. Мисалы, мен көчөгө чыксам кадимкидей эле жүрө берем. Сегиз жылдан бери жөнөкөй жаран же полиция тарабынан деле эч кандай басмырлоого туш болбодум. Мени көбүнчө жапон деп ойлошот, аялымды кытай экен деп ойлоп калгандар көп учурайт. Үч балам бир да жолу туура эмес мамилеге туш болуп, кандайдыр жагымсыз окуяга учураганы болгон жок, ушунча жылдан бери. - Бизге бир жолу Колумбия университетинде окуган бир кыргыз жигиттен кат келген. «Мен таң калып калдым. Мен окуган жерде азиялыктар сабактарды калтырбай берилип окушат, мыкты болушат деген стереотип бар экен. Мен эми алардын репутациясын бузбайын деп, түнү менен жанталашып окуганга мажбур болуп атам» деп жазган эле. Чын эле ошондой стереотип бар бекен? - Ооба, бизде деле бар эмеспи андай. Жашоо-турмушубуз кандай болгон күндө да, балдарыбызды «оку, билимдүү бол» деп тарбиялап, акыркы малыбызга чейин сатып, контракт төлөп окуткандай эле, бул жактагы азиялыктардын көбүндө да ошондой нерсе бар. Мисалы, латын америкалыктарга салыштырмалуу азиялыктар илим-билимге көбүрөөк умтулушат. Кандай болсо да бир кесиптин ээси болуп, ошол тармакта көп иштеп ийгиликке жетишүүгө аракеттенгендер арбын. Бирок мунун баары салыштырмалуу, жылдар өткөн сайын диаспоралар да өзгөрүп, ар кандай жаңы көрүнүштөр боло берет. Америкадагы кыргыз мигранттары 10-20 жыл мурун таптакыр башка болсо, азыркы жаңы мигранттардын жашоосу, максаттары, пландары такыр башка дегендей. - Америкалыктар жөнүндө дагы «Кыргызым» деген сыяктуу китеп жазайын деген оюңуз барбы? - Ооба. Мен «Америка кыргыздын көзү менен» деген аталышта китеп жаза баштагам. Өзүм канааттанмайынча дагы да толуктайын, бир нерсе жетишсиз болуп атат деп чыгара элекмин. Даяр эле болуп калган ал китеп, бирок «тузу, калемпири жетпей атат» деп эле дагы толуктап жазып анан чыгарайын деп жүрөм. Албетте, Америка абдан чоң, көп улуттуу, көп тараптуу өлкө. Турмуштагы бардык өңүттөр боюнча, саясат, спорт, алардын жеген тамак-ашы, турмуш куруу салты, үйлөнүү тойлору, балага берген тарбиясы жөнүндө кыргыздар да билсин деп жазып жүрөм. Буюрса, 1-2 жылда бүтүп калат. - 1990-жылдары биз жактагы бир сурамжылоодо «Америка дегенде эмнени элестетесиз?» деген суроого Голивуддун кинолоруна сугарылып калган жаштар «секс, курал-жарак, согуш» деп жооп беришкен экен. Сиз Америкага баргыча кандай стереотиптер бар эле, кандай элестеттиңиз эле? Алар жоголдубу же бекемделдиби? - Мен бул жакка келгиче Америка десе эле жалаң асман тиреген имараттар, кечинде көчөгө чыкканга болбойт, атып кетишет, куралдуу бандалар көчөлөрдө басып жүрөт деп кинолорду көрүп алып элестеткен күндөр болгон. Бирок иш жүзүндө андай эмес экен. Асман тиреген имараттар чоң шаарлардын бир бөлүгүндө эле болот экен, калган үйлөр биздегидей эле. Көчөлөрү тынч, ар ким өз жашоосу менен алек. Албетте, кээде психикалык жактан жабыр тарткан адамдар куралды колдонуп, тегерегиндегилер жапа чеккен учурлар болот. Эң башкысы - Америкада кандай окуялар, көрүнүштөр болуп атканын маалымат каражаттары, телеканалдар тынбай баарын ачык көргөзүп турушат. Бийликтегилер эч нерсени жаап жашыра алышпайт, сөз эркиндигине эч кандай чектөө жок. Коронавирус кризиси тууралуу күн сайын президент Трамп өзү элге Ак үйдөн кайрылып, бардык маалыматты айтып, суроолорго жооп берип жатты. Бийликтегилердин эл астындагы жоопкерчилиги ушундан эле билинет. Коомдук мамилелер калыстык, жоопкерчиликке негизделген. Ушуларды көрүп туруп, ачык-айкындуулук, жоопкерчиликке негизделген коомго 50дөн ашканда келсем да көнүшүп, кабылдап кеттим окшойт. Биз сегиз жыл мурда лотерея сыяктуу ойнотулган Грин карта системасынан утуп алып, үй бүлөбүз менен көчүп келгенбиз. Балдарым мени тартып инженердик кесипке жакын экен, баары жогорку технология, же IT тармагында окуп, иштеп жатышат. - Бир белгилүү мигрант журналисттин жазганын окуганым бар эле. «Мигрант күзгүсүн жоготуп койгон кишидей. Жашоо өтүп улгайып, өзгөрүп баратканын сезбейт, анткени жакындары, кичинекейинен чогуу өскөн достору алыста, убакыт менен байланышын жоготуп койот» дептир. Сиз ушуга кандай карайсыз? Кусалык сезими ар бир мигрантта бар деп айтууга болобу? - Албетте! Ар бир мигрант кайсы жакта болбосун өз мекенин сагынат. Өзү алыста болсо да, Кыргызстан менен жашайт! Биз Кыргызстан тууралуу пикир, сунушубузду жазсак, кээде интернетте "алыста жашап атып эмне кыласыңар" деп сындагандар да болуп калат. Биз эртеден кечке Кыргызстан менен жашайбыз, мекенибизде болуп аткан окуяларга кубанабыз, капаланабыз, биздин жашообуз ошол. Мен далай эле орус тилдүү мигранттар менен сүйлөшүп калам Америкада, армян-азербайжан, орус жана башка мурдагы советтик өлкөлөрдөн келгендер менен. Алар эмнегедир "болду, кетпейм, ушул жактын жараны болом, артка кайтпайм" дешет. Кыргыз мигранттар болсо "иштеп акча таап алып, кайра Кыргызстанга барып жашайм" дей беришет. Мага жолуккандардын баары эле ошентет. Убактылуу жашап аткандай эле маанайда көп жыл жашап койгондор көп. Азыр эми мигранттардын мууну да алмашып атат. Эмкилер тезирээк интеграция болуп жуурулушуп, өз ордун, жолун таап кетип атышат. - Азыркы учурда «кандай жол менен болсо да Америкага барат элем» деп, мигрант сезими менен жашап жаткан кыргызстандыктарга эмне деп айтат элеңиз? - Көпчүлүгү бул жакта жыргал жашоо деп ойлойт. Мен муну туура көрбөйм, себеби бул жакка келип жашаш үчүн даярдык керек, тил билсең, кесиптик даярдыгың туура келсе жакшы жумушка кире аласың дегендей. Ага чейин башында көбү эле жөнөкөй жумуштардан баштаганга мажбур. - Тилден тышкары да ошол мамлекеттин маданиятын, тарыхын, менталитетин кабыл алууга даяр болуш керекпи? - Көпчүлүгү келип, 2-3 жыл иштеп кайра эле кайтам деп ойлойт да. Бирок азыр келгендер бул жактын маданиятын, элинин кулк-мүнөзүн үйрөнгөнү аракеттенип калышты. Бул жакка келем дегендер көп нерсени үйрөнүп, билип келсе, тезирээк өз жолун таап кетиши оңой болот. - Биз сизге амандык, ийгиликтерди каалайбыз, балдарыңыздын келечеги кең болсун! Маегиңизге чоң рахмат! - Силерге да рахмат! Ден-соолук, иштериңерге ийгилик! Ар дайым азаттыктын жарчысы болуп жүрө бергиле!

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:28

БШК Жумабековду «депутаттыкка талапкер» макамынан ажыраткан жок (видео)

Борбордук шайлоо комиссиясына (БШК) караштуу маалымдоо жана үгүт иштерин көзөмөлдөө боюнча жумушчу топ Жогорку Кеңештин төрагасы Дастанбек Жумабековдун парламенттик шайлоого "талапкер" деген макамын жокко чыгарууну сунуш кылган. 18-сентябрда бул сунуш БШКнын жыйынында каралып, колдоо тапкан жок. Боршайком «Кыргызстан» партиясына шайлоо эрежесин сактоону эскертти. No media source currently available Жумабеков 14-сентябрда Таласка Жогорку Кеңештин төрагасы катары барып, жаңы төрөгөн келинге 50 миң сом сүйүнчү берген. Алгач бул каражат спикердин фондунан бөлүнгөнү айтылып, кийин Жумабековдун үй-бүлөсүнүн атынан көрүндүк катары берилгени расмий кабарланган. 17-сентябрда парламенттин басма сөз кызматы кайра маалымат таратып, акча фонддон бөлүнгөнүн билдирген. Ошентип, төраганын сүйүнчү бергени тууралуу расмий маалымат үч жолу өзгөртүлгөн. Төраганын фонду - мамлекеттик каражат. Шайлоо эрежесине ылайык, талапкер үгүт маалында мамлекеттик каражатты колдонсо, административдик ресурсту пайдаланган болот. Чөнтөгүнөн акча берсе - шайлоочуну сатып алуу катары бааланат. Спикердин жаңы төрөгөн келинге акча бергенине байланыштуу маселени БШКнын карамагындагы жумушчу топ карап чыкмай болгон. Жогорку Кеңештин басма сөз кызматы төрага үгүткө катышпай эле аймактарда иш сапарында жүргөнүн билдирди. Кыргызстанда 120 орундуу парламентке шайлоо 4-октябрда өтөт. Ага 16 партия ат салышууда. Үгүт иши 4-сентябрда башталган.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:28

Талапкер мечиттеги минбарга качан чыккан?

«Биримдик» саясий партиясынан парламентке талапкер болгон Жогорку Кеңештин депутаты Сайдолимжон Жураев Баткенде «диний жайда үгүт жасап жатат» деген видео Интернетке тарады. Ал эми талапкер Сайдолимжон Жураев мечитте шайлоо жараянынан мурда сүйлөгөнүн айтты. Интернетте тараган видеодо Жогорку Кеңештин депутаты, «Биримдик» саясий партиясынан парламентке талапкер болгон Сайдолимжон Жураев мечиттин ичинде имамдын ордунда туруп алып жамаатка карап сүйлөп жатканын көрүүгө болот. Кээ бир жеринде сөздөрү түшүнүксүз болуп калган видеодо талапкердин пандемия учурунда бир топ пландар аткарылбай, мечит жамааты жума намазына чогула албай калганын айтып, калктын ден соолугу мындан ары жакшы болушун тилеп сүйлөп жатканы даана тартылган. Чөнтөк телефонго тартылган видео Кадамжай районунун Үч-Коргон айылынын мечитинде 11-сентябрда тартылганы кабарланды. «Азаттык» Жураевдин өзү менен байланышканда ал Интернетте тарап жаткан тасма болжол менен жарым жыл мурда тартылганын, мечитке барып турарын, бирок үгүт башталганы бир да жолу мечиттен сүйлөбөгөнүн айтты: «Бул мурда тартылган видео болсо керек. Мен үгүт иштери башталгандан бери мечитте бир да жолу чыгып, саясатты сүйлөгөн эмесмин. Мечитте тартылган ал тасмада шайлоо тууралуу сөз жок. Мен мечитке барып турам. «Жума намазыңыздар кабыл болсун» деп жакшы сөзүмдү, каалоомду айтып койчу элем. Булар эски тасманы таркатып жатышат. Видео алты ай мурда тартылса керек». Депутат, талапкер Сайдолимжон Жураев мечиттин минбарына чыгып сүйлөп жаткан учурда анын жанында Кадамжай районунун Үч-Коргон айылынын борбордук эски мечитинин имамы Мамуржон Рахимбобоев да турганын көрүүгө болот. Мечиттин имамы да телефонго тартылган тасма мурда тартылганын айтууда: «Кайсы күнү тартылганын так билбейт экенмин. Айт күндөрү элди куттуктап жаткан учуру тартылган окшойт. Бизге казыяттан келип жыйын өтүп, үгүт иштерин жүргүзүүгө, саясат боюнча айтууга болбой турганын эскертишкен. Биз андайга жол бербейбиз. Жума намазындагыдай сөз айтылган эмес. Айт намазы болсо керек, менимче». Булардан башка тасмага түшүп калган эки каарман да мындай иштер жакын арада болбогонун айтып, «эски видео» деп жатышат. Анткен менен тасма пандемиялык чектөөлөр алынып, жума намазына уруксат берилгенден кийин тартылганы айтылууда. Анткени быйылкы Орозо айтта да, Курман айтта да айт намаздары мечитте окулган эмес. Муфтият жума намазын мечитте окууга сентябрь айынын башында гана уруксат берген. Буга чейин диний мекемелерде үгүт иштерин жүргүзүүгө тыюу салынган. Дин кызматкерлерине саясатка аралашканга болбой турганы, үгүт иштерине катышпаш керек экенин эскерткен Дин комиссиясынын, муфтияттын жыйындары өткөн. Баткен облустук казыяты бул боюнча мечиттердин имамдарына түшүндүрүү иштерин жүргүзгөн. Облус казысынын орун басары Нуридин ажы Мамасабыров мечиттин ичинде талапкерге сөз берип, мыйзамдык талапты бузган имамга чара көрүлөрүн, жумушчу топ иликтөө жүргүзө турганын билдирди: «Биз ушул маселе боюнча облусту кыдырып, түшүндүрүү иштерин жүргүзүп келгенбиз. Бул окуя тууралуу эми эле билдик. Казыяттын жумушчу комиссиясы бул имамдын аракетине баа берүү боюнча иш жүргүзөт. Эгер чын эле ушундай болсо өзүнчө чара көрүлөт да». Кыргызстанда дин кызматкерлеринин саясатка аралашуусуна, ал эми диний мекемелерде саясий иш-чараларды жүргүзүүгө тыюу салынган. Шайлоо өткөрүү эрежелеринде да диний мекемелер ичинде үгүт иштерин жүргүзүүгө уруксат берилбейт. Жергиликтүү талдоочу Базарбай Масеитов мыйзамдык талапты сактабай, эрежелерди көзгө илбей, саясат үчүн динди жамынган талапкерлердин аракетине чара көрүлбөсө, кесепети оор болорун эскертти: «Бизде мыйзамды сыйлап, талаптарды аткарууга дагы деле жетише албай келебиз да. «Биримдик» партиясы бийликке таянып, өзүм билемдик жасап жатканын көрүүгө болот. Бул эми мечиттин ичинде ушундай аракет жасап жатканы такыр акылга сыйбаган мыйзамсыз иш. Партия өкүлдөрү жолугушууларына мамлекеттик кызматкерлерди, мугалимдерди топтоп жатканы аз келгенсип эми дин ишмерлерин да тартып жатышат. Мунун кесепети жакшылыкка алып келбейт». Буга чейин да Интернетке айрым партиялардын эл менен жолугушууларында молдолор катышканы тартылган видеолор чыккан. Борбордук шайлоо комиссиясы диний мекемелерде гана шайлоочулар менен жолугушууга уруксат жок экенин, калган жайларга тыюу салынбаганын буга чейин билдирген. Муфтият диний ишмерлерди үгүт иштерине аралашпоого чакырган, ал эми шайлоочуларды добушун сатпоого үндөгөн билдирүүлөрдү тараткан.

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:28

Экс-министр эки айга камалды

Мурдагы саламаттык сактоо министри Космосбек Чолпонбаев эки айга камакка алынды. Башкы прокуратура ага «мамлекетке 65 миллион сом зыян келтирген» деген айып коюуда. Космосбек Чолпонбаев - Кыргызстанда коронавируска каршы күрөшкө байланыштуу камалган биринчи аткаминер. Мурдагы саламаттык сактоо министри Космосбек Чолпонбаев Биринчи май райондук сотунун чечими менен 15-ноябрга чейин камалды. Соттун 17-сентябрдагы чечимине ылайык, Чолпонбаев бул аралыкта Бишкектеги №1 тергөө абагында болот. Ал сотко алынып келгенде журналисттердин суроосуна жооп берүүдөн баш тартып, «комментарий бере албай» турганын айтты. Башкы прокуратуранын маалымат жана коомчулук менен байланышуу бөлүмүнүн адиси Эрмек Асанов Чолпонбаев Жазык кодексинин 320-беренесинин 4-бөлүгү («Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу») менен каралган кылмыш иши боюнча шек саналып жатканын маалымдады: «Космосбек Чолпонбаев кызмат абалынан пайдаланып, элдин жана мамлекеттин кызыкчылыгына каршы туруп, консультациялык кызмат көрсөтүү боюнча келишим түзгөн. Натыйжада мамлекеттик бюджет 65 млн. сомдук зыян тарткан». Коронавируска каршы даярдыгы чабал деген сындан кийин саламаттык сактоо министринин кызматынан 1-апрелде бошотулган Космосбек Чолпонбаев 15-сентябрда кармалган. Экономикалык кылмыштарга каршы күрөш боюнча мамлекеттик кызмат (Финансы полициясы) ал «Саламаттык сактоо министрлигинин жооптуу адамдарына карата шалаакылык жана кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу» фактысы боюнча козголгон кылмыш ишинин алкагында кармалганын маалымдаган. Чолпонбаевдин жакындары бул иш боюнча «эл аралык эксперттердин иликтөөсү зарыл» деген жүйөнү карманып турушат. Ал эми анын жактоочусу Марат Эшперов кардары менен макулдашмайынча журналисттерге комментарий бере албай турганын билдирди. Космосбек Чолпонбаев саламаттык сактоо министри болуп 2018-жылдын 20-апрелинде дайындалган. Эки жыл иштегенден кийин быйыл 1-апрелде ээлеген кызматынан бошотулган. Финполдун Тергөө башкармалыгы март айында Кылмыштар менен жоруктардын бирдиктүү реестрине каттаган факт боюнча сотко чейинки териштирүүнүн алкагында экс-министр Чолпонбаевди 6-июлда суракка чакырган. Азырынча күч түзүмдөрү Чолпонбаев шек саналып жаткан иштин чоо-жайы, кайсы компаниянын кызыкчылыгын сүрөгөнү боюнча кенен маалымат бере элек. Юстиция министрлигинин сайтында Чолпонбаев Космосбек Сариевичтин ысымына саламаттык сактоо жаатында иш алып барган «Кыргызфармимпэкс» ишканасы катталганы тууралуу маалымат турат. Чолпонбаев министрлик кызматка келгенге чейин Кыргызстандагы фармакологдор бирикмесинин төрөгасы болуп турган. Медицина тармагы боюнча эксперт Бермет Барыктабасова саламаттык сактоо тармагы коррупциялык иштерге аралашып жатканына кейиди: «Чолпонбаев фармакология тармагында ийгиликтүү ишкер катары таанымал болчу. Бирок ал кандай жол менен министрликке келип калганын билбейм. Ушундан улам далилдөөчү медицина тармагында Чолпонбаев менен көз карашым бирдей эмес болчу. Мен далилдөөчү медицинанын эксперти катары эмнелерди сатып алыш керек экенин, кайсы жерде коррупциялык коркунуч көп экенин айтып турчумун. Эми мен айткан сөздөр туура чыкты. Бирок Чолпонбаевди так кайсы иш үчүн айыптап жатышканын айта албайм. Менин демилгем - коррупциялык иштерге каршы туруу. Медицина тармагы коррупциядан алыс болуп, элдин саламаттыгы менен алек болушу керек болчу. Мындай иштер болуп жатканы мени өкүндүрөт». Укук коргоо органдары териштирип жаткан иштер буга чейин Саламаттык сактоо министрлигинин кызмат адамдарына карата коррупция жана айрым фармацевтикалык компаниялардын кызыкчылыгын коргоо фактысы боюнча иликтенип жатканы кабарланган. Ушул эле иштин алкагында Финпол мурдагы вице-премьер-министр Алтынай Өмүрбекованы 10-июлда суракка чакырган. Өмүрбекова «мен кызматта турган учурда катачылык болгон эмес» деп билдирген жайы бар: «Февраль менен март айына мен жооп берем. Менде бардык далилдер бар. Ал эми Чолпонбаевдин камалышы тууралуу укук коргоо органдары кеңири маалымат бере элек. Аны коронавирус пандемиясынын убагында кылган иши үчүн камадыбы же ага чейинки иштери тууралуу суралып жатабы? Буларды так билбей туруп комментарий берүү оор болуп турат. Эгер коронавирус убагында болсо - биз андайга жол берген эмеспиз. Бирок бул Саламаттык сактоо министрлигинин ыкчам жумушу да. Ошондуктан өкмөт алардын мындай ишине кийлигишчү эмес. Биздин жумуш - алардын саясатын аныктап берүү болчу. Чолпонбаевдин камалышы балким Коопсуздук кеңешинин астында көрсөткүч катары керек болдубу деп ойлойм». Саясий айдыңда Чолпонбаевдин кармалышынан улам бул бийликтин пандемиядагы алешемдиктерди териштирүү аракетиби же шайлоо алдындагы кожо көрсүн кадамыбы деген суроо жаралды. Мурдагы саламаттык сактоо министри Накен Касиев бул боюнча өз оюн ортого салды: «Бул маселеде бир эле киши фигурант болбойт. Себеби эмне сатып алса да тендер деген жарыяланат. Аны бир министр өзү жалгыз чече албайт. Ал жерде комиссия бар. Мен өзүм баш-аягы 11 жыл министрликте иштедим. Бул тармакты жакшы билем. Чечим чыгарар алдында аларды карап турган өкмөт бар, министрликте жоопкерчиликтүү кызматкерлер бар. Вице-премьер-министрдин, өкмөт башчынын макулдугу менен ишке ашат. Мына ушуларды эске алыш керек. Эгер Чолпонбаевди айыбы такталып, далилденсе - албетте, ал жооп бериши керек. Бирок дагы бир жолу айтайын. Бул жалгыз кишинин колунан келе турган иш эмес». Коомчулукта пандемияда каза болгондордун айрым жакындары бийликти эпидемиологиялык абалдын алдын албаганы үчүн айыптап, жогорку кызмат адамдарын жоопко тартууну талап кылып жүрүшөт. Азырынча бийлик алардын талабы боюнча үн ката элек. Адвокат Канат Хасанов Башкы прокуратурага быйыл июль айынын башында кайрылып, Мухаммедкалый Абылгазиев өкмөт башчы болуп турганда сырттан келген каржылык жардамды бөлүштүрүү кандай жүргөнүн текшерүүнү жана аны жоопко тартууну суранган. Башкы прокуратура анын арызын Жазык кодексинин «Шалаакылык» беренесинин негизинде козголгон сотко чейинки териштирүүнүн алкагында сентябрь айынын башында карай баштаганы белгилүү болгон. Хасанов Чолпонбаевдин камалышын пандемия учурунда Кыргызстандагы аткаминерлер сырттан келген акчаны сол чөнтөккө салганынын далили катары көрүп турат. «Шалаакылык болгон үчүн 1500дөй киши жөн жерден өлгөн жок да, - деди ал. - Ооруканалардын даяр эместиги, орундардын жоктугу, дем алдыруучу аппараттардын жетишсиздиги байкалып турду. Муну тиешелүү министрликтер күн мурунтан даярдап коюшу керек эле да». Кыргызстанда коронавирус илдети алгач 18-мартта катталган. 17-сентябрга карата бул илдетке чалдыккан адамдардын саны 45 миңден, ал эми оорудан көз жумган адамдардын саны миңден ашты. Коронавирустан жана пневмониядан көз жумгандардын көбү июнь-июль айларына туура келет. Кыргыз коомчулугунун бир бөлүгү пандемиянын Кыргызстанга алып келген мындай оор кесепети үчүн Мухаммедкалый Абылгазиев жетектеген мурдагы өкмөттү да күнөөлөп келет. No media source currently available

Подробнее
19 сентября 2020 г. 14:28

Паспортуңуз партияларга эмне үчүн керек?

Азыркы учурда шайлоого аттанган партиянын үгүтчүлөрү элдин добушун алууга аракет кылып, шайлоочуларды №2 форма деп аталган документ менен өздөрүнө ыңгайлуу шайлоо тилкелерине каттаганга аракет кылып жатат. Бирок бул добуш сатып алуу катары да бааланууда. Алар паспортуңузду сурап сизге да келсе керек? Жарандын жеке документи партияларга эмне үчүн керек?

Подробнее

Язык

Партии

Дата

Источники